جنگل‌های شمال

مقالاتی درباره جنگل‌های هیرکانی (خزری) در شمال ایران

 
داغداغان، درخت صخره‌شکن جنگل‌های شمال
ساعت ۸:٥٧ ‎ق.ظ روز جمعه ۱٤ دی ۱۳۸٦  

         

 داغداغان، با نام علمی Celtis australis  L درختی است از تیره نارون (Ulmaceae) که به میزان بسیار کم و پراکنده در سرتاسر جنگل‌های شمال دیده می‌شود.

این درخت توانایی رویش در ارتفاعات بالا و شرایط سخت را داراست و ریشه های قوی آن، در شکاف صخره‌ها نفوذ می‌کند و باعث متلاشی شدن آنها می گردد.

یکی از کارشناسان ارشد سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور در گفتگو با ایرنا گفت: درخت داغداغان در دنیا ‪ ۶۰‬تا ‪ ۷۰‬گونه دارد.

"وحید شقاقی افضلی" افزود : داغداغان در آمریکای شمالی، جنوب شرقی اروپا، خاور دور، قفقاز، مناطق مدیترانه‌ای، شمال آفریقا و جنوب غربی آسیا دیده می‌شود.

وی درباره داغداغان موجود در جنگل‌های شمال اظهار داشت: این گونه، بومی ایران و مناطق مدیترانه‌ای است و در ایران از نواحی جلگه‌ای تا ابتدای میان‌بند و به طور کلی تا حدی دور از ساحل انتشار دارد.

شقاقی ادامه داد: چوب داغداغان، صنعتی و دارای مصارف مختلف و خمش پذیر و "درون چوب" آن، نامشخص و به رنگ سفید تا خاکستری است.

این کارشناس ارشد سازمان جنگل‌ها و مراتع خاطرنشان کرد: ارتفاع این درخت به ‪ ۲۵‬متر و قطرش به بیش از یک متر می‌رسد و دیر زیستی آن، گاه به هزار سال بالغ می‌شود.

وی یادآور شد : داغداغان، درختی نور پسند و گرما دوست و طالب خاک‌های عمیق و غنی است ولی در تمام خاک‌ها رشد می‌کند.

شقاقی اضافه کرد: این درخت دارای برگ‌های زبر و خشن و کاغذی، نامتقارن با نوک کشیده و روی برگ به رنگ سبز تیره و پشت آن نقره‌ای یا خاکستری است و لبه آن دندانه دارد.

کارشناس ارشد سازمان جنگل‌ها و مراتع تصریح کرد: میوه شفت و گرد و خوردنی آن دارای دمگل بسیار بلند است که پس از رسیدن، سیاه یا قهوه‌ای تیره می‌شود.

به گفته شقاقی، درخت داغداغان بر روی خاک‌های واریزه‌ای و صخره‌ها نیز رشد می‌کند و ریشه‌های عمیق آن، در شکاف سنگ‌ها نفوذ و آن‌ها را متلاشی می‌کند.

وی گفت: به همین دلیل، به این درخت داغ - داغان گفته می‌شود که واژه‌ای ترکی و به معنای شکافنده و متلاشی‌کننده کوه (صخره) است.

این کارشناس ارشد جنگل با اشاره به این که گونه‌ای دیگر از داغداغان وجود دارد که به آن درختِ «تا» می‌گویند بیان داشت: این گونه با نام علمی Celtis caucasica  Willd در منطقه قفقاز، کشورهای ایران، افغانستان و هند گسترش دارد.

شقاقی اضافه کرد: درخت "تا" در نواحی خشک کوه‌های زاگرس و البرز در ارتفاع ‪ ۸۰۰‬تا ۲۶۰۰‪ ‬متر از سطح دریا دیده می‌شود.

وی درباره خصوصیات این گونه از داغداغان گفت: میانگین ارتفاع آن ‪۲۰‬ متر و کمتر از گونه قبلی است و برگی ریزتر با نوک کشیده و حاشیه دندانه‌ای دارد و میوه‌اش پس از رسیدن زرد رنگ می‌شود.

کارشناس ارشد سازمان جنگل‌ها و مراتع توضیح داد: گونه دیگری از داغداغان در ایران وجود دارد که به آن "تایله" یا "تاووت" می‌گویند که درختی است کوچک به ارتفاع هفت متر و رویشگاه اصلی آن استان کردستان است.

به گفته او این گونه دارای برگ چرمی، خشن، کاغذی و لوزی شکل به رنگ سبز و روشن است و میوه آن پس از رسیدن نارنجی و گردآلود است.

کارشناسان جنگل می‌گویند: چوب درخت داغداغان، صنعتی است ولی مصارف روستایی آن به روشنی معلوم نیست. این درخت در اطراف امام‌زاده‌ها و گورها فراوان دیده می‌شود.

یکی از اعضای هیأت عملی دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس درباره داغداغان گفت: نخستین بار، این جانب به همراه آقایان زارع و رحمانی، جامعه داغداغان - شمشادستان را معرفی کردیم.

"فرهنگ اسداللهی" یادآور شد: این جامعه گیاهی در سال ۱۳۷۷ ‬در جنگل‌های مَزگاه در شرق نوشهر شناسایی شد و مساحت آن در حدود ۱۷۰۰ ‬هکتار است.

وی گفت: درختان شمشاد و داغداغان عناصر اصلی این منطقه را تشکیل می‌دهد و تاکنون چنین جامعه‌ای در جنگل‌های شمال ایران گزارش نشده است.

به گفته اسداللهی، بررسی جامعه گیاهی داغداغان - شمشادستان با هدف شناخت ترکیب اجتماع گیاهی و به روش "براون بلانکه" انجام شد.



 
 
 
< head > < / head > < head > < / head >