جنگل‌های شمال

مقالاتی درباره جنگل‌های هیرکانی (خزری) در شمال ایران

 
سفید کرکو
ساعت ۱۱:٤۸ ‎ب.ظ روز جمعه ۳۱ تیر ۱۳٩٠  

نام علمی:

Acer hyrcanum Fisch. & C. A. Mey

= Acer italum Lauth subsp. hyrcanum (Fisch. & C. A. Mey) Pax

= Acer hyrcanum F. & M. 1837

= Acer italum subsp. hyrcanum (F. & m.) Pax. Var. crassifoium Pax 1902

= Acer italum subsp. variabilis Pax var. crassifolium Pax. et var. hyrcanum Pax 1886

= Acer italum Lauth var. carassifoalium Pax

= Acer italum var. hyrcanum Pax

= Acer opalus Hohen. 1789 = Acer obtusatum Waldst.

= Acer opulifolium Ledeb. 1842

= Acer opulifolium Vill. (non Thuil)

= Acer opulifolium Parsa 1952

= Acer leptopterum Guss.

 

 نام انگلیسی: ؟

 

نام‌های دیگر: افرای خزری، افرای هیرکانی، کَرْکُو (رامیان)، سفید کَرْکُو (علی آباد کتول) (ثابتی، 75).

سفیدْ کَرْکُو درختی است به ارتفاع تا 20 متر که بومی جنگل‌های اروپا و آسیاست (ثابتی، 74).

 

گیاه‌شناسی

شاخ و برگ: شاخه‌های جوان بدون کرک یا با کرک‌های مویین. پهنک برگ‌ها به طول 3- 9 به عرض 11- 5/13 سانتی‌متر، تا میانه با حدود 5 لَپ، با لَپ‌هایی اغلب نوک کند با دندانه‌های درشت نوک کند، گاهی با دندانه‌های نامشخص یا تا حدی سینوسی، سه لَپ میانی با کناری‌ها به تقریب به صورت موازی قرار گرفته است، سطح بالایی به رنگ سبز تیره، سطح زیرین به طور کلی در امتداد رگبرگ‌های اصلی کم و بیش کرک‌دار، بقیه کم و بیش بدون کرک. دمبرگ به طول 3- 10 سانتی‌متر، کم و بیش بدون کرک یا بدون کرک شونده، بدون شیرابه.

گل: گل آذین دیهیم گل‌دار راست با دمگل آذین کوتاه یا بدون آن.

میوه: فندقه بال‌دار به طول 25- 40 به عرض 8- 12 میلی‌متر، کم و بیش موازی یا کم و بیش گسترده، با طولی اغلب بیش از 5/2 برابر عرض.

دانه: غیر فشرده، کروی، بدون کرک، با حجره‌های بدون کرک (مظفریان، درختان و درختچه‌های ایران، 4).

در هر کیلوگرم از بذر سفید کرکو 13000 تا 20000 بذر وجود دارد و تانه‌رُویی (قوهٔ نامیهٔ) بذرهای آن در محدودهٔ صفر تا 30 و 30 تا 70 درصد قرار دارد. بذر این درخت برای رویش نیازمند تیمار به صورت لایه‌گذاری سرد و مرطوب به مدت 150 تا 300 روز است (سازمان جنگل‌ها، 3- 4).

 

پراکنش

سفید کرکو در جنگل‌های مختلف دامنهٔ شمالی رشته کوه البرز می‌روید و مخصوص ارتفاعات زیاد است. این درخت در رامیان و زرین‌گل و پل زنگوله و شیرکوه و تالش، به طور پراکنده در جامعه‌های گوناگون جنگلی دیده می‌شود. پایین‌ترین نمونهٔ آن در درهٔ زرین‌گل در ارتفاع 1500 متر از سطح دریا و در پل زنگوله در 2600 متر مشاهده می‌شود (ثابتی، 74- 75).

استان گلستان: رادَکان، کتول، رامیان، زرین گل.

استان مازندران: شیب شمالی کندوان، کُجُور، درهٔ چالوس.

استان گیلان: کوه دُرْفَک، کوه سَمامُوس، کِلیشُم.

شبه جزیره بالکان، شمال شرق آناتولی، قفقاز (مظفریان، درختان و درختچه‌های ایران، 4).

 

 

منابع

1- ثابتی، حبیب‌الله، 1382، جنگل‌ها درختان و درختچه‌های ایران، دانشگاه یزد، چ3، 806+ 64ص.

2- سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور، معاونت مناطق مرطوب و نیمه مرطوب، دفتر جنگل‌کاری و پارک‌های جنگلی، 1387، راهنمای بذر درختان جنگلی، چ 1، 12+11 ص.

3- مظفریان، ولی‌‌الله، 1377، فرهنگ نام‌های گیاهان ایران، فرهنگ معاصر، چ2، 12+69+671 ص.

4- مظفریان، ولی‌الله، 1383، درختان و درختچه‌های ایران، فرهنگ معاصر، چ1، 1003+394+55 ص.

5- معین، محمد، 1371، فرهنگ فارسی (فرهنگ معین)، امیرکبیر، 6جلد، چ 8، 106+5277+317+2351 ص.

6. http://dbiodbs.units.it/carso/chiavi_pub28?usr=admin&n=2371&specie=8874

 



 
 
 
< head > < / head > < head > < / head >