جنگل‌های شمال

مقالاتی درباره جنگل‌های هیرکانی (خزری) در شمال ایران

 
جل
ساعت ٥:٤۳ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۳۱ فروردین ۱۳٩۱  

نام علمی:

Laurocerasus officinalis Roemer 1847

 Prunus Laurocerasus L. 1753=

 Padus Laurocerasus Miller 1768=

 Cerasus Laurocerasus Loiss 1812=

 Laurocerasus vulgaris Carrier 1863=

 

نام انگلیسی:

Common laurel cherry

نام‌های دیگر: جَلی (لاهیجان)، چَرمِ لیوه، چَرمِ لیفه (تالش و گیلان)، چَرمِ گیله (آستارا)، کَرَزُالغار، غارِ گیلاسی، غار کَرَزی.

جَل درختچه‌ای از تیرهٔ گل سرخ (Rosaceae) به ارتفاع تا 6 متر و دارای ارزش‌های زینتی و دارویی است.

 

گیاه‌شناسی

شاخ و برگ: شاخه‌چه‌های یکساله و بدون کرک و سبزرنگ. برگ‌ها همیشه سبز به طول تا 20 و عرض 8 سانتی‌متر، مستطیلی ـ بیضوی یا مستطیلی ـ تخم مرغی، با انتهایی اغلب کمی نوک‌دار، با قاعده‌ای گرد یا گوه‌ای، با لبهٔ کمابیش دندانه‌ای تُنُک یا کامل، روی سطح بالایی سبز تیرهٔ درخشان، در سطح زیرین کم‌رنگ‌تر، با رگهٔ میانی مشخص، بدون کرک، چرمی، با غده‌های قاعده‌ای 2ـ 4 تایی یا بدون غده. دمبرگ‌ها کانال‌دار به طول تا 5/1 سانتی‌متر.

گل: خوشه‌ها بدون کرک، متراکم، اغلب از برگ‌ها کوتاه‌تر، به طول تا 16 سانتی‌متر، فقط با برگه‌های حائل، گل‌ها سفید، به قطر حدود 8 میلی‌متر، دمگل‌ها به طول تا 8 میلی‌متر، بدون کرک. پرچم‌ها 15ـ 25 تایی، شفت تخم مرغی، به قطر حدود 10ـ 12 سانتی‌متر، با نوک تیز، ارغوانی تیره یا سیاه رنگ، هسته صاف، شیاردار (ناودار) (مظفریان، درختان ...، 725).

 

پراکنش

جل در اروپای جنوبی و همچنین در جنگل‌های شمال ایران از ارتفاع 300 تا 1200 متر از سطح دریا، از آستارا و تالش در استان گیلان تا استان مازندران می‌روید (ثابتی، جنگل‌ها ...، 433).

استان مازندران: درهٔ رودخانهٔ تالار، نزدیک شیرگاه، بین عباس آباد و شیرگاه، نور، چمستان، درهٔ روستای واز، چمستان به طرف لاویج.

پراکنش جهانی: ایران، شبه جزیرهٔ بالکان، آناتولی، قفقاز (مظفریان، درختان ...، 726).

 

کاربردها

در برگ جل نوعی دیاستاز به نام سیناپتاز و نوعی گلوکزید به نام پرولورازوزید وجود دارد. این دو ماده در مجاورت آب بر یکدیگر تأثیر می‌گذارند و اسید سیانیدریک و گلوکزو آلدئیدبنزوئیک به وجود می‌آید. در برگ این گیاه تانَن و قند و مواد چرب و کمی اُکسالات کلسیم یافت می‌شود. از برگ جل در پزشکی آب مقطر لوریه سریز تهیه می‌شود که مصرف دارویی دارد. طرز تهیهٔ آب جل به این روش است که یک کیلوگرم برگ تازهٔ این گیاه را با 4 لیتر آب می‌جوشانند تا 1000 گرم آب مقطر از آن حاصل شود. آب مقطر جل دارای خاصیت ضد تشنج و تسکین‌دهندهٔ سرفه است و در موارد تنگی نفس و سیاه سرفه و ناراحتی و دردهای معده و روده مصرف می‌شود. همچنین در دندان‌پزشکی در فرمول‌های دهان‌شویه‌های مسکن نیز کاربرد دارد.

 

 

منابع

1- ثابتی، حبیب الله، 1382، جنگل‌ها درختان و درختچه‌های ایران، دانشگاه یزد، چ3، 806+ 64 ص.

2- مظفریان، ولی الله، 1383، درختان و درختچه‌های ایران، فرهنگ معاصر، چ1، 1003+394+55 ص.

3- مظفریان، ولی‌‌الله، 1377، فرهنگ نام‌های گیاهان ایران، فرهنگ معاصر، چ2، 12+69+671 ص.

4- معین، محمد، 1371، فرهنگ فارسی (فرهنگ معین)، امیرکبیر، چ 8، 6جلد، 106+5277+317+2351 ص.

5. http://www.uspza.cz/index.php?id=10393



 
 
 
< head > < / head > < head > < / head >