جنگل‌های شمال

مقالاتی درباره جنگل‌های هیرکانی (خزری) در شمال ایران

 
سفید پَلَت، شاخص‌ترین درختِ کنار رودخانه‌ای در جنگل‌های شمال
ساعت ٢:٥٩ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱۳ شهریور ۱۳۸٦  

سفیدپَلَت، با نام علمی Populus caspica درختی است پهن برگ، از تیره بید (Salicaseae) و بومی جنگلهای شمال که در مناطق جلگه‌ای و مرطوب، به ویژه حاشیه رودها می‌روید. 

 تمرکز رویش درخت سفیدپلت در کنار رودخانه‌ها و رفت وآمد گردشگران در این نواحی از یک طرف و  مصارف دامی و بهره‌برداری از زمین حاصلخیز محل رویش این گیاه از طرف دیگر، بقای این گونه را با خطر مواجه کرده‌است. این درخت  دارای چوب مناسبی برای فیبرسازی و کاغذسازی بوده، از آن برای سوخت، جعبه‌سازی و صنایع تخته استفاده می‌شود.

یکی از کارشناسان ارشد جنگلداری درباره ویژگی‌های سفیدپلت به خبرنگار ایرنا گفت: این گونه درختی بزرگ و مشابه سپیدار است و تاج وسیع و زیبایی دارد.

ایمان تیری افزود: این درخت، ریشه‌ای نامقاوم دارد و به باد حساس است و زیاد دچار بادافتادگی می‌شود. ضمن آن که به دلیل رویش در خاک حاصلخیز، به شدت مورد تجاوز و تخریب قرار می‌گیرد.

به گفته او میانگین رویش قطری سالانه این درخت، بیش از یک سانتی متر و دیر زیستی(عمرمفید) آن، ‪ ۷۰‬ـ ‪ ۹۰‬سال است و درختی «تند رشد» و «کوتاه عمر» محسوب می‌شود.

وی تصریح کرد: سفیدپلت در کنارنهرها ، رودها و در جلگه‌ها که سطح آب زیر زمینی بالاست ، باگونه‌های رطوبت پسندی همچون توسکا و لَرْگ ، تشکیل جامعه می‌دهد.

وی ادامه داد: این درخت، گونه‌ای دوپایه است و گاه به دلیل دوری پایه‌های نر و ماده، عمل لقاح و تکثیر صورت نمی‌گیرد.

تیری یادآورشد: ازنظراقلیمی، این درخت در مناطق پرباران و بدون فصل خشک یا با فصل خشکِ کوتاه و زودگذر می‌روید و به دمای پایین و یخبندان حساس است.

وی درباره ویژگی‌های دیگر این‌گونه گفت: سفیدپلت، در خاک رسوبی با بافت ریز و مرطوب که دارای سفره آب با نوسان فصلی باشد و از تماس با ریشه، پایین‌تر نیاید، به خوبی رشد می‌کند.

این کارشناس ارشد جنگلداری درباره رویشگاه‌های مهم سفید پلت در شمال گفت: جنگل گلستان به همراه«چمن جاروی جنگلی» (‪ ،(Brachypodium‬نکا، ایزده نوشهر، آستانه‌اشرفیه و جنگل سد تاریک در حاشیه سفیدرود، مناطق پنج گانه مهم رویش این گونه‌است.

تیری گفت: سفیدپلت در جنگل کاری‌ها، اغلب با توسکا، لرگ، لیلکی، افرا و گاه به صورت خالص کاشته می‌شود و در هنگام بازشدن جنگل، می‌توان توده‌های آن را به صورت شاخه‌زاد اداره کرد.

این کارشناس ارشد جنگلداری تأکیدکرد: اگر سفید پلت با توسکا باشد، غالب می‌شود و گاه با شمشاد به صورت اشکوب بالا دیده می‌شود.

وی در خصوص خطرهایی که این‌گونه را تهدید می‌کند گفت:برگ این درخت، مطلوب دام است و برای تعلیف استفاده می‌شود و چون اغلب در کنار رودخانه می‌روید و این مناطق، مورد اقبال گردشگران است، به نهال‌های آن آسیب می‌رسد که باید با محصور کردن، جلو این تخریب را گرفت.

وی پیشنهاد کرد: پس ازانجام دادن تحقیقات لازم، می‌توان از سفیدپلت، مانند صنوبر، برای  «زراعت چوب» استفاده کرد.

کارشناسان می‌گویند : سفیدپلت از اَرَسباران و تالش و آستارا تا گرگان و رشت واطراف بجنورد انتشار دارد و گاهی در بعضی دره‌ها، همراه با درخت توسکا در جنگلهای جلگه‌ای چمستان نور و در حوالی نوشهر و همچنین جنگلهای کشل، نزدیک آستانه اشرفیه گیلان و در کنار سفیدرود دیده می‌شود. جنگل‌های این‌ناحیه، یک قرن پیش بر اثر طغیان سفیدرود ایجاد شده است.

عضو  هیأت علمی  دانشگاه  آزاد  اسلامی واحد نوشهر  و  چالوس درباره این درخت گفت: سفید پلت یکی  از  گونه‌های بومی  و  نادر جنگل‌های خزری است  که بعد از  پس روی دریا و عقب نشینی رودخانه‌ها، ظاهر شده است و گونه‌ای ذخیره‌گاهی محسوب می‌شود.

فرهنگ اسداللهی افزود: این رخداد به ویژه روی خاک های  رسوبی و آبرفتی مناطقی که سفره آبی آنها بالاست، مانند شرق سفیدرود دیده می‌شود.

این استادیار دانشگاه ادامه داد: پارک جنگلی‌نور و ذخیره‌گاه «صَفرا بَسته» آستانه، از دیگر رویشگاه‌های این گونه است که به صورت تک درخت یا گروهی، همراه با توسکا، لرگ، اَنجیلی و مَمرَز به چشم می‌خورد.

یکی از کارشناسان سازمان جنگلها،مراتع و آبخیزداری کشور درباره سفید پلت گفت: این گونه فقط در ایران و قسمت کمی از جمهوری آذربایجان و نزدیک مرز ایران می‌روید.

وحید شقاقی افزود: سفیدپلت در پارل های جنگلی قُرُق و دَلند فراوان است و یک توده وسیع آن در حاشیه سفیدرود وجود دارد.

وی ادامه داد: این درخت مخصوص جنگلهای جلگه‌ای است ولی در دره«تنگ راه» گرگان، در ارتفاع ۱۴۰۰‬متری ازسطح دریا دیده می‌شود.

این کارشناس ارشد جنگلداری اظهار داشت: سفیدپلت مانند صنوبر، خاک سبک و شنی می‌خواهد و طالب آب و هوای مرطوب و پرباران است و بیشتر با بذر یا «ریشه جوش» تکثیر می‌شود.

شقاقی افزود: چوب سفیدپلت مانند صنوبر، سبک است ولی الیافی کوتاه و فشرده‌تر دارد و در پشت برگهایش، کرک سفید دارد و به همین دلیل روستاییان محلی به آن اِسپیدار می‌گویند.

کارشناس سازمان جنگلها و مراتع گفت: تردد گردشگران در حاشیه رودخانه‌ها که رویشگاه اصلی این گونه است، هم  ریشه‌جوش ها  را ازبین می‌برد و هم مانع زادآوری می‌شود.

وی افزود: همچنین گردشگران برای روشن‌کردن آتش، از چوب این درخت استفاده می‌کنند که این کار با مشکلات جبران‌ناپذیری همراه است.

شقاقی ادامه داد: این تخریب ها، ازجمله در حاشیه رودخانه چالوس دیده می‌شود و در مناطقی که رفت و آمد در آنها بیشتر است، مانند پارک جنگلی نور، معضل کوبیدگی خاک هم پیش آمده‌است.

این کارشناس گفت: رویشگاه سفید پلت، برای کشاورزی و تبدیل به شالیزار مناسب است و همین، انگیزه‌ای برای تجاوز به رویشگاه آن شده است.

سفید پلت از گونه های  ذخیره‌گاهی جنگلهای شمال محسوب می‌شود و بالاترین درجه حمایتی برای آن در نظر گرفته شده است.



 
 
 
< head > < / head > < head > < / head >