جنگل‌های شمال

مقالاتی درباره جنگل‌های هیرکانی (خزری) در شمال ایران

 
مَلَج، گونه در حال انقراض جنگل‌های شمال
ساعت ۱٠:٢٥ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٩ مهر ۱۳۸٦  

ملج، با نام علمی Ulmus glabra درختی است از تیره نارون (Ulmaceae) که در میان بند و بالابند جنگل‌های شمال ایران وجود دارد و در اغلب جنگل‌های خزری از ارسباران، آستارا و تالش تا نور و کجور و گرگان امتداد می‌یابد. 

 این ‌درخت به‌علت شیوع بیماری "مرگ نارون" ازیک طرف و داشتن چوب مرغوب و اقبال قاچاقچیان به ‌آن از طرف دیگر، به شدت آسیب دیده و در حال انقراض می‌باشد و نیازمند اقدامات حمایتی است.

کارشناس ناظر اداره‌کل منابع طبیعی غرب مازندران درباره ‌این گونه درختی به ایرنا گفت : ملج ، اغلب به صورت انفرادی در جنگل‌های شمال دیده می‌شود و چون چوب خوش نقش و خوش کاری دارد، به شدت قاچاق شده است و خیلی از قاچاقچیان، از همین راه ثروتمند شدند.

"عباس تقی پور" افزود : در حدود ‪ ۹۸‬درصد پایه‌های ملج براثربیماری "مرگ نارون" از بین رفته‌اند و بسیاری از پایه‌های سالم نیز، آثاری از بیماری را نشان می‌دهند.

وی اظهارداشت: ملج در جنگل کاری‌ها استفاده نمی‌شود زیرا پرورش نهال آن در نهالستان، مشکل است و همین سبب می‌شود نتوان بانهال کاری، حذف این درخت را جبران کرد.

این کارشناس ارشد جنگلداری یادآور شد: درخت ملج، بذری سبک دارد و به همین علت به صورت پراکنده در جنگل دیده می‌شود وخاک نیمه غنی و متوسط می‌خواهد.

وی گفت : کل پایه‌های باقیمانده ملج در جنگل‌های شمال، در حدود چهار هزار اصله برآورد می‌شود و می‌توان با نصب دستگاه های حسگر و ردیاب، از قاچاق آن جلوگیری کرد.

تقی پور تصریح کرد: این کار برای جانوران انجام می‌شود، چرا برای درختان انجام نشود زیرا قاچاقچیان بر روی ملج که هر مترمکعب چوب آن ‪ ۳۰۰‬تا ‪۳۵۰‬ هزار تومان قیمت دارد، تمرکز کرده‌اند.

کارشناس ناظر اداره‌کل منابع طبیعی غرب مازندران ادامه داد: قاچاق چوب نسبت به چند سال گذشته کاهش یافته که مهم‌ترین علت آن، افزایش نظارت و کنترل است.

چوب ملج صنعتی است و در روکش‌سازی و همچنین ساخت ابزارهای کشاورزی استفاده می‌شود و به دلیل مقاومت در برابر حشرات چوب خوار و آفات، دوام زیادی دارد.

عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی ومنابع طبیعی استان مازندران درباره درخت ملج گفت: این گونه، از درختان ارزشمند و مهم در معرض خطر است.

"یوسف گرجی بحری" افزود: وضع پیش آمده برای ملج، یعنی در خطر انقراض قرار گرفتن، بر اثر شیوع بیماری و نیز بهره‌برداری نامناسب است.

وی تصریح کرد : اکنون بیماری "مرگ نارون" که عامل آن نوعی قارچ است ، بسیاری از پایه‌های ملج را درجنگل‌های شمال بیمار کرده و خشکانده است.

این پژوهشگرخاطرنشان کرد: نوعی سوسک بانام علمی Scolytus scolytus عامل انتشار این قارچ است.

گرجی ادامه داد: قارچ، وارد لایه مریستمی درخت و بین چوب و پوست می‌شود و آوندها را مسدود و انتقال آب و موادغذایی را متوقف می‌کند که در نتیجه، درخت می‌خشکد.

پژوهشگر مرکز تحقیقات کشاورزی ومنابع طبیعی استان مازندران درخصوص منشأ این بیماری گفت: برطبق گزارش های آقای دکترعباسی، ورود این قارچ به ایران یا شیوع آن مربوط به دهه‌های ‪ ۳۰‬و ‪ ۴۰‬همزمان با آغاز بهره‌برداری مدون از جنگل‌های شمال می‌شود.

وی اظهارداشت: گویا نخستین بار این بیماری در جنگل "لُوه " گرگان دیده شد و به نظر می‌رسد شروع بهره‌برداری صنعتی و مداخله در اکوسیستم‌های طبیعی جنگل، روند بیماری را تشدید کرده است.

گرجی گفت: بیماری "مرگ نارون" اولین بار در کشور هلند شناسایی شد و پس از گسترش در اروپا به ایران آمد.

این پژوهشگر افزود : در ایران این قارچ علاوه بر ملج ، درختان آزاد و اوجا را هم مبتلا کرده‌است و در پارک قدس رشت ، درختان آزاد ‪ ۱۰۰‬ساله با قطر یک متر به این بیماری دچار شده‌اند.

وی اظهارداشت : یکی دیگر از عوامل آسیب رسان به ملج، بهره‌برداری‌های شدید برای استفاده از چوب مرغوب این درخت بود، که بر اثر تغییر اکوسیستم جنگل، به دلایلی که هنوز معلوم نیست، این گونه در حال نابودی است.

گرجی خاطرنشان کرد: بذر ملج خیلی زود قوه نامیه (تانه رُویی )خود را از دست می‌دهد و پرورش آن در نهالستان و جنگل کاری به همین دلیل مشکل است.

پژوهشگرمرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران گفت: هم‌اکنون نهال های ملج، به خوبی بر اثر زادآوری طبیعی در جنگل پدیدار می‌شوند ولی بعد از رسیدن به ‪ ۱۰‬الی ‪ ۱۸‬سالگی و قطر ‪ ۲۰‬الی ‪ ۲۵‬سانتی متری به دنبال ترک خوردن پوست بر اثر ازدیاد سن و ایجاد شکاف، مورد حمله سوسکِ ناقل قارچ قرار می‌گیرند.

وی برای حل‌این مشکل پیشنهاد کرد: پایه‌های سالم ملج از نظر ژنتیکی بررسی شوند، قطع آن ممنوع شود، با تکثیر غیرجنسی زمینه جنگل‌کاری با این گونه فراهم گردد، مبارزه کم خطر شیمیایی و هورمونی انجام شود و از دشمنان طبیعی سوسک مذکور حمایت گردد.

استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد نوشهر و چالوس درباره ملج گفت: این درخت ، اغلب در مناطق کوهستانی و دارای خاک زهکشی شده می‌روید.

"فرهنگ اسداللهی" افزود : ملج در مناطق جلگه‌ای با توسکا تشکیل جامعه می‌دهد ولی از حدود سال ۱۳۵۶ ‬به دلیل شیوع آفت، دیگر جامعه ملج دیده نمی‌شود.

وی تصریح کرد: برای جلوگیری از گسترش بیماری، پایه‌های آفت زده معدوم شد و تا سال ‪ ۱۳۷۹ ‬اجازه تکثیر این گونه با بذر داده نمی‌شد.

اسداللهی گفت: در این سال تصمیم بر این گرفته شد که از پایه‌های سالم و مرغوب، بذر تهیه و نهال تولید شود ولی اگر در سیر رویش نهال ، آفت دیده می‌شد ، آن را از بین می‌بردند.

استادیار دانشگاه آزاد واحد نوشهر و چالوس افزود : در وضع فعلی، جامعه ملج در جنگل‌های شمال معنا ندارد و این گونه مقاوم به سرما به حد نابودی رسیده‌است.



 
 
 
< head > < / head > < head > < / head >