جنگل‌های شمال

مقالاتی درباره جنگل‌های هیرکانی (خزری) در شمال ایران

 
باگاس ، جانشینی مناسب برای چوب
ساعت ۱٠:۱۱ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢۳ مهر ۱۳۸٦  

    باگاس (bagasse) به تفاله گیاه نیشکر (.Saccharum  L) گفته می‌شود که در واقع باقیمانده فیبری ساقه نیشکر پس از استحصال شکر آن است که به صورت قطعات ریز تراشه مانند و به رنگ زرد است.

از این ماده می‌توان فراورده‌هایی همچون نئوپان، ‪ ،MDF‬خوراک دام و الکل تهیه کرد و با توجه به مزارع وسیع نیشکر در استان خوزستان و کمبود چوب در کشور، مناسب ترین جانشین برای چوب است.

بنا بر آمار، از حدود پنج میلیون متر مکعب مصرف سالانه چوب در ایران، بیش از یک میلیون متر مکعب از طریق واردات تامین می‌شود. علاوه بر این، سالانه در حدود ‪ ۶۰۰‬هزار تن خمیر چوب، کاغذ، مقوا و فراورده‌های کاغذی وارد می‌شود که بیشتر این اقلام را می‌توان از باگاس تولید کرد. جنگلهای شمال نیز که تنها منبع تولید چوب صنعتی در کشور است، کمتر از یک پنجم نیاز سالانه را برآورده می‌کند.

یکی از کارشناسان ارشد صنایع چوب سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) در نوشهر ضمن اشاره به نیاز فزاینده کشور به فراروده‌های چوبی، بر ضرورت بهره‌گیری از دیگر منابع سلولزی تأکید کرد.

"یدالله حسین‌پور" افزود: کاربرد پسماندهای کشاورزی، از جمله باگاس، در تولید محصولات چوبی و کاغذی، موجب صیانت از جنگل می‌شود و از خروج ارز به میزان ‪ ۵۰۰‬میلیون دلار در سال جلوگیری می‌کند که هم اکنون صرف واردات کاغذ می‌شود.

وی اظهار داشت: در صورت تحقق این امر، با توجه به خاک و اقلیم مناسب استان خوزستان برای کشت نیشکر، تحولی شگرف در صنعت چوب و کاغذ کشور روی می‌دهد.

این کارشناس ارشد صنایع چوب با ذکر این که اکنون بیش از ‪ ۷۰‬هزار هکتار مزرعه نیشکر در ایران وجود دارد، تصریح کرد: از هر هکتار زمین در حدود ‪ ۱۰‬تن شکر و ‪ ۱۲‬تا ‪ ۱۳‬تن باگاس به دست می‌آید.

حسین پور ادامه داد: از هر تن باگاس با فرایند مکانیکی در حدود ‪۵۰۰‬ کیلوگرم کاغذ تولید می‌شود که این مقدار با روش نیمه شیمیایی ‪ ۳۵۰‬کیلوگرم و با روش شیمیایی ‪ ۱۵۰‬کیلوگرم است.

وی اضافه کرد: در صورت زیر کشت رفتن زمین های مناسب نیشکر و راه ‌اندازی کارخانه‌های شکر، ظرفیت تولید باگاس به چهار میلیون تن در سال خواهد رسید که با توجه به ضریب تبدیل هفت تن باگاس به یک تن خمیر کاغذ، نیاز وارداتی کاغذ کشور برطرف می‌شود.

کارشناس ارشد صنایع چوب سازمان جنگل ها و مراتع یادآور شد: هم اکنون مقادیر فراوانی از این ماده با ارزش به بیابان های اطراف کارخانه‌های شکر برده و سوزانده می‌شود که هزینه حمل و سوزاندن آن در سال به حدود ‪۱۰‬ میلیارد ریال می‌رسد.

حسین ‌پور خاطرنشان کرد: حجم چهار میلیون تن باگاس با دو میلیون متر مکعب چوب برابری دارد. در حالی که از جنگلهای شمال که تنها قطب تولید چوب صنعتی جنگلی کشور است ، سالانه ‪ ./۸‬میلیون متر مکعب چوب به دست آید.

وی تأکید کرد: می‌توان با سرمایه‌گذاری نه‌چندان کلان، یا هدایت و هماهنگی بخش خصوصی و یا سرمایه‌گذاری شرکتهای خارجی به صورت فاینانس و بای‌بک، از هدررفت این ماده ارزشمند جلوگیری کرد.

این کارشناس ارشد ادامه داد: از نظر مقایسه کیفی چوب و باگاس در تولید کاغذ باید گفت که هزینه تامین ماده اولیه چوبی برای هرتن کاغذ (به میزان ‪ ۳/۴‬متر مکعب چوب) بیش از دو میلیون ریال است در حالی که باگاس در حد رایگان است.

حسین‌پور گفت: میزان سلولز باگاس معادل درختان پهن برگ و لیگنین آن کمتر از پهن‌برگان است که مزیتی برای باگاس به شمار می‌آید.

به گفته وی کاغذی که از باگاس تولید می‌شود کیفیتی بهتر از کاغذ تولید شده از چوب دارد و چون باگاس، مراحل خرد شدن را طی کرده است ، تولید کاغذ از آن، انرژی کمتری نیاز دارد.

حسین‌پور افزود: استفاده از باگاس، ضمن حفظ محیط زیست و جنگلها، باعث افزایش سهم سرانه کاغذ که یکی از شاخص های توسعه کشورهاست می‌شود.                                                                                    

ظروف ساخته شده از باگاس

 

"میثم میارعباسی" کارشناس ارشد جنگلداری در این‌باره به ایرنا گفت: از هر ‪ ۱/۵‬تن باگاس خشک می‌توان یک متر مکعب تخته خرده چوب تولید کرد.

وی ادامه داد: تولید باگاس بعد از وقوع جنگ تحمیلی دچارمشکلات فراوانی شد ولی پس از اتمام جنگ، بسیاری از اراضی استان خوزستان به این محصول اختصاص یافت.

این کارشناس ارشد تصریح کرد: اگر از تمام زمین های مناسب کشت نیشکر استفاده شود نه تنها در تولید شکر، کاغذ، نئوپان، خوراک دام و بسیاری از محصولات دیگر، به خودکفایی می‌رسیم، بلکه می‌توانیم صادرکننده هم باشیم.

میارعباسی بیان داشت: مسأله نگهداری و انبارداری یکی از مسائلی است که استفاده از باگاس را با مشکل مواجه می‌کند.

به باور وی، شاید تنها راه خودکفایی کشور در تولید کاغذ و حفظ جنگلهای شمال استفاده از این محصول ارزشمند باشد.

 برای تولید هرتن کاغذ در حدود ‪ ۳/۴‬متر مکعب چوب استفاده می‌شود و بنابراین، دو کارخانه کاغذسازی موجود در شمال کشور سالانه به حدود ‪ ۵۴۵‬هزار متر مکعب چوب نیاز دارند.

ازاین میزان ‪ ۲۲۰‬هزار مترمکعب از چوب‌های جنگلی و ‪ ۳۲۵‬هزار متر مکعب از چوب‌های باغی و صنوبرکاری‌ها و واردات تأمین می‌شود. در نتیجه ، فقط این دو کارخانه کاغذسازی، در حدود یک چهارم کل چوب برداشت شده از جنگلهای شمال را مصرف می‌کنند.

این درحالی است که ایران از نظر جنگل، کشوری نیمه ‌فقیر محسوب می‌شود و به جز جنگل های شمال، هیچ جنگلی که بتوان از آن به نحو صنعتی چوب برداشت کرد، ندارد.

با این اوصاف، شایسته است ضمن حفظ روند فعلی برداشت از این جنگل ها که اکتفا به حداقل ممکن است، با بهره‌گیری از منابعی همچون باگاس، نیاز صنایع نیز برآورده شود.

هم اکنون ‪ ۶۰‬کارخانه بزرگ صنایع چوب در کشور فعال است که ‪ ۳۸‬کارخانه در شمال کشور قرار دارد.



 
 
 
< head > < / head > < head > < / head >