جنگل‌های شمال

مقالاتی درباره جنگل‌های هیرکانی (خزری) در شمال ایران

 
تیس، درخت ناشناخته جنگل‌های شمال
ساعت ٧:٥٥ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٤ مهر ۱۳۸٦  

    تیس ، با نام علمی  Sorbus aucuparia درختی است از تیره گل سرخ که با وجود ارزش بوم شناختی فراوان، حتی برای کارشناسان جنگل نیز چندان شناخته شده نیست.

 با وجود تحقیقات زیادی که در سال‌های اخیر، درباره گیاهان جنگل‌های شمال انجام شده است، هنوز ابهامات فراوانی در این زمینه وجود دارد. مطالعات انجام شده، بیشتر بر روی گیاهان چوبی که در حدود ‪ ۱۵۰‬ـ ‪۲۰۰‬ گونه هستند تمرکز یافته و اطلاعات چندانی درباره گونه‌های علفی جنگل‌های شمال که در حدود ۱۶۰۰ گونه را شامل می شود به دست نیامده  است. حتی درباره گونه‌های درختی و درختچه‌ای  نیز اطلاعات کاملی وجود ندارد.

یکی از کارشناسان ارشد جنگلداری در گفتگو با ایرنا گفت: درخت تیس حتی برای بسیاری از کارشناسان، نا آشناست و نمی‌توانند آن را تشخیص دهند.

"علی ویسی" که از معدود کسانی است که تحقیقی مستقل درباره این درخت انجام داده است گفت: تیس، ظاهری زیبا دارد و از آن در پارک ها نیز می‌توان استفاده کرد.

وی افزود : این درخت در ایران شش گونه دارد و در ارتفاعات جنگل‌های شمال و از ۱۷۰۰  تا ۲۰۰۰ متر از سطح دریا دیده می‌شود.

این کارشناس ارشد جنگلداری تأکید کرد: تیس در نزدیکی روستای لاشَک نوشهر، در ارتفاع ۲۶۱۰ ‬متری هم روییده است و بارندگی مورد نیاز این‌گونه درختی ، ‪ ۳۵۰‬تا ‪ ۶۵۰‬میلی متر در سال است و بیشترین تراکم را در دره‌ها و مناطق صخره‌ای و خاک‌های آهکی و مرطوب دارد.

ویسی گونه‌های همراه تیس را چنین ذکر کرد: اُوری ، راش، وَن، بارانک، گیلاس جنگلی، کَرْب، لِوَر، ممرز، ولیک، زرشک، مای‌مَرز، آلوچه، ازگیل، سیاه‌ال، بنفشه، فَرفیون، پامچال، توت فرنگی و مَتامَتّی.

ویسی افزود: روستاییان از برگ این درخت برای تعلیف دام استفاده می‌کنند و چوب آن را به مصرف سوخت می‌رسانند که با توجه به کمیاب بودن آن ، آثار مخربی برجای می‌گذارد.

این کارشناس ارشد جنگلداری تصریح کرد : تیس گونه‌ای سایه‌پسند است و اغلب در زیر اشکوب‌اوری دیده می‌شود و پوست تنه‌ای سفید و حساس به آفتاب دارد.

وی ادامه داد: این درخت باید برای جلوگیری از فرسایش خاک، درمحیط طبیعی کاشته شود که منحصر است به مناطقی از جنگل‌های شمال و برای استفاده‌های زینتی نیز مناسب است.

کارشناسان جنگل می‌گویند: درخت تیس در ایران فقط در بخش‌هایی از جنگل‌های شمال می‌روید ولی دراروپا نیز انتشار دارد. شاخه‌های تازه‌آن، صاف با خزی کم و بیش نارنجی رنگ است که سپس صاف و خاکستری می‌گردد.

   

پژوهشگر مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران درباره این گونه گفت : تیس درختی است از تیره گل سرخ که برگ‌های مرکب شانه‌ای فرد دارد و با این ویژگی از دیگر گونه‌های این خانواده بازشناخته می‌شود.

"یوسف گرجی بحری" افزود: برگ تیس، شش الی هفت برگچه دارد و حاشیه آن دندانه‌دار و میوه‌اش زرد مایل به قرمز است و در فصل پاییز می‌رسد.

وی ادامه داد: این درخت به ناحیه خزری تعلق دارد و با فلور اروپا مشترک است و در جنگل‌های شمال ایران، درختی نادر محسوب می‌شود.

این پژوهشگر تأکید کرد: تیس، اغلب در ارتفاعات بالای جنگل‌های شمال و مناطق مرتفع می‌روید و بیشتر به صورت پراکنده دیده می‌شود.

گرجی درباره رویشگاه‌های این گونه در جنگل‌های شمال گفت: تیس در رودبار گیلان، کندوان، پل زنگوله، سیاه‌بیشه و دیگر مناطق کوهستانی شمال می‌روید.

به گفته او، چوب آن اهمیت صنعتی ندارد و ارزش‌های آن، بیشتر زیست محیطی و گیاه‌شناختی است و به دلیل زیبایی، برای فضای سبز نیز مناسب است.

به دلیل انجام نشدن تحقیقات لازم درباره درخت تیس، ویژگی‌های این گیاه به روشنی معلوم نیست و به همین دلیل، حتی در جنگل‌کاری در مناطق مرتفع که زیستگاه‌آن است، به ندرت از تیس استفاده می‌شود.

کارشناس جنگل‌کاری اداره‌کل منابع طبیعی غرب مازندران گفت: در هیچ یک از نهالستان‌های دولتی غرب مازندران، نهال تیس تولید نمی‌شود.

"علی کیان " افزود: تولید نهال تیس ، مشکل است و گذشته از این، در جنگل کاری‌ها عادت شده است که بر روی گونه‌های متعارف و متداول کار شود.

وی تأکید کرد: به دلیل کمبود بودجه، مجبوریم نهال‌هایی تولید کنیم که کم هزینه‌تر باشند و به همین دلیل، اغلبِ جنگل کاری‌های ما، با گونه‌هایی نظیر کاج سیاه، ون و شیردار است.

کیان پیشنهاد کرد: برای گونه‌های ارتفاعات بالا باید بودجه اختصاصی درنظر گرفت و اگر از کمیت جنگل کاری‌ها کم و به کیفیت آن افزوده شود، نتیجه بهتری به دست می‌آید.

این کارشناس جنگل‌کاری گفت: چند سال است که جنگل‌کاری در ارتفاعات را توسعه داده‌ایم و به عقیده من باید نهالستان‌های موقتی در ارتفاعات ایجاد کنیم که از نظر هزینه نیز به صرفه‌تر است.

کیان تصریح کرد: به دلیل کمبود نهالستان‌های ارتفاع بالا، مجبوریم از نهال‌های تولید شده در جلگه استفاده کنیم که تلفات نهال در این حالت ، بالاست.



 
 
 
< head > < / head > < head > < / head >