جنگل‌های شمال

مقالاتی درباره جنگل‌های هیرکانی (خزری) در شمال ایران

 
نهالستان ها پشتوانه جنگل های شمال
ساعت ٧:۱۸ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٩ امرداد ۱۳۸٦  

       

در حدود ‪ ۳۰‬نهالستان با مساحت ‪ ۷۵۰‬هکتار در جنگل‌های شمال وجود دارد که با توان تولید ‪ ۶۰‬میلیون اصله   نهال در سال، پشتوانه جنگل‌های شمال   محسوب    می شوند.

به گفته جمعی از کارشناسان ، با توجه به ضرورت هم ارتفاعی نهالستان با محل کاشت نهال، در زمان حاضر با کمبود نهالستان‌های ارتفاعات بالا و کوهستان مواجه هستیم.

رییس گروه تولید نهال دفترجنگل کاری و پارکهای سازمان جنگل‌ها و مراتع کشوردر این‌باره گفت : نهالستان‌های جنگل‌های شمال به سه دسته دولتی، داخل طرح و خصوصی تقسیم می‌شود.

"علی‌محمد پورعسکری" در گفتگو با ایرنا افزود: نهالستان‌های دولتی زیر نظر ادارات کل منابع طبیعی چهارگانه شمال اداره می‌شوند و شامل سه نهالستان در استان گیلان، یک نهالستان در منطقه نوشهر، سه‌نهالستان درمنطقه ساری می‌گردد و استان گلستان نهالستان دولتی ندارد.

وی ادامه داد: نهالستان‌های داخل طرح‌های جنگلداری ، به دست مجریان این طرح‌ها اداره می‌شود که در کل جنگل‌های شمال، فقط شرکت‌های «شَفارُود»، «نکا چوب»، «چوب و کاغذ» و «فَریم »دولتی هستند.

به گفته پورعسکری، این چهار شرکت دولتی، در مجموع ‪ ۱۲‬نهالستان دارند و جنگل‌کاری‌های خود را بااستفاده از نهال‌های تولید شده در این نهالستان‌ها انجام می‌دهند.

این کارشناس جنگل اظهارداشت: پنج نهالستان در اختیار مجریان طرح غیر دولتی است و بخش خصوصی نیز در مجموع، شش نهالستان را اداره می‌کند.

وی تصریح کرد : نهالستان‌هایی که هم‌اکنون به دست بخش‌های خصوصی اداره می‌شود، در گذشته دولتی بود ولی با توجه به سیاست کلی کاهش تصدی گری دولت، در قالب برنامه‌های ‪ ۱۰‬ساله، در اختیار بخش خصوصی قرار گرفت.

پورعسکری تاکید کرد: فقط اداره این نهالستان‌ها به بخش خصوصی واگذارشده و مالکیت آن همچنان دولتی است که برای نمونه می‌توان به نهالستان "شَهرپُشت" نوشهر و نهالستان " قُرُق" گرگان اشاره کرد.

رییس گروه تولید نهال دفترجنگل کاری و پارکهای سازمان جنگل‌ها و مراتع یادآور شد: بزرگترین نهالستان شمال، نهالستان قرق با مساحت ‪ ۷۵‬هکتار و قدیمی‌ترین آن، نهالستان چمارسرای رشت است که در سال ‪ ۱۳۲۶‬تاسیس شد.

این کارشناس جنگل گفت : نهالستان چمارسرا، اکنون به «باغ بذر » تبدیل شده است و نهالستان کلاردشت که در سال ‪ ۱۳۳۶‬احداث شده قدیمی‌ترین نهالستان فعال شمال محسوب می‌شود.

وی درخصوص تولید نهال خاطرنشان کرد : ظرفیت اسمی مجموع نهالستان‌های شمال ‪ ۶۰‬میلیون اصله در سال است که تولید عملی، با توجه به نیاز، ‪ ۲۰‬تا ‪ ۵۰‬میلیون نهال در سال است.

پورعسکری تصریح کرد: از نظر تولید نهال برای مناطق جلگه‌ای مشکل نداریم و مساله اصلی، تامین نهال برای ارتفاعات بیش از ‪ ۸۰۰‬متر از سطح دریاست.

وی توضیح داد: نهال‌هایی که در ارتفاعات بالا کاشته می‌شوند، باید در نهالستان‌های همان مناطق پرورش یافته تا سازگاری داشته باشند و نمی‌توان از تولیدات نهالستان‌های جلگه‌ای استفاده کرد.

کارشناس سازمان جنگل هاو مراتع افزود: اجازه‌قانونی برای احداث نهالستان دولتی نداریم ولی اگر مجری طرحی بخواهد در محدوده خود و درارتفاعات، نهالستان تاسیس کند، همکاری فنی می‌کنیم.

پورعسکری درباره مشارکت بخش خصوصی درایجاد نهالستان افزود: این بخش با طی مراحل قانونی می‌تواند نهالستان احداث کند ولی اقداماتی که تاکنون‌انجام شده، هنوز به مرحله عمل نرسیده است.

این کارشناس جنگل ، گونه‌های تولیدی در نهالستان‌های شمال را پَلَت، نَمْدار، شیرْدار، بُلَند مازُو، شاهْ بلوط، داغْداغان، تُوسکا، گردو، صنوبر، سفید پَلَت، چنار، اقاقیا، بارانَک، زیتون، گیلاس جنگلی، عَرعَر،اوکالیپتوس و وَن ذکر کرد.

به گفته او علاوه بر این، نهال گونه‌های افرای خزری، مَلَج، تُوس، تیس، آزاد ، کاج بروسیا، کاج تِدا، کاج سیاه، کاج بادامی، کاج دریایی، کاج اِلیوتی، لاریکْس، نوئل، نَرّاد، کریپتومِریا، سرونقره‌ای، زَرْبین، سرو شیراز و انواع‌ سِدْر نیز تولید می‌شود.

پورعسکری تاکید کرد: اکنون، بیشتر جنگل کاریها در ارتفاعات انجام می‌شود و مرتفع‌ترین نهالستان شمال برای تامین نهال این جنگل کاری‌ها، نهالستان "اُوری مُلک" در حوزه شرکت فَریم با ارتفاع ۱۶۵۰‬متر است.

به گفته کارشناسان در گذشته برای جنگل کاری در مناطق کوهستانی، از نهال‌های پرورش یافته در نهالستان‌های جلگه‌ای استفاده می‌شد که اقدامی نادرست بود و تلفات نهال را بالا می‌برد.

عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نوشهر و چالوس درباره نهالستان‌های  جنگلی  گفت: هدف از  احداث این  مراکز،  تامین  نهال  برای جنگل کاری یا پاسخ به نیاز بخش خصوصی است.

" فرهنگ اسداللهی " افزود: برحسب این که به چه منظوری نهالستان ایجاد می‌شود، موقعیت و نحوه کار آن فرق می‌کند و به همین دلیل، گاه‌از نهالستانهای موقت استفاده می‌شود.

وی تاکید کرد: انتخاب محل برای نهالستان باید به نحوی انجام گیرد که از نظر اقتصادی مقرون به صرفه باشد و مسائلی همچون پستی و بلندی و جنس خاک و وجود آب، به دقت مطالعه شود.

این استادیار دانشگاه گفت: محل نهالستانِ دائم بهتراست در نزدیکی جاده انتخاب شود و به گونه‌ای باشد که در آینده بتوان سطح آن را گسترش داد.

اسداللهی افزود : آب برای نهالستان، امری حیاتی است و کیفیت آن عامل مهمی شمرده می‌شود و شیب نهالستان نیز نباید رو به جنوب و آفتاب گیر باشد زیرا در این صورت خاک، زودتر خشک می‌شود.

کارشناس جنگل‌کاری اداره‌کل منابع طبیعی غرب مازندران گفت: به دلیل کمبود نهالستان‌های کوهستانی، در حدود ‪ ۶۰‬درصد جنگل کاری دراین مناطق، باتولیدات نهالستان‌های جلگه‌ای انجام می‌شود.

" علی کیان" افزود: این کار، علمی نیست و از روی ضرورت انجام می‌شودزیرا جنگل کاری با نهال‌های ناسازگار، بهتر از خالی ماندن عرصه مستعد جنگل‌کاری است.

به گفته او تنها نهالستان دولتی و کوهستانی در غرب مازندران، نهالستان کلاردشت است و نهال‌های تولید شده در نهالستان‌های بخش خصوصی نظیر صَفارود و بِنَشْکی و دشتِ نظیر و اِجو، جوابگوی نیاز مانیست.

این کارشناس جنگل‌کاری از دیگر مشکلات کمبود نهالستان‌های کوهستانی را به تعویق افتادن جنگل کاری از آبان به دی ماه ذکر کرد.

کیان توضیح داد: جنگل‌کاری درارتفاعات باید در اواخر آبان انجام شود ولی چون اغلب، از نهالستان‌های جلگه‌ای استفاده می‌کنیم و موسم خزان آنها دی ماه است، جنگل کاری به فصل سرما و برف می‌افتد و مشکلاتی به بار می‌آورد.

از سال ‪ ۱۳۴۱‬که جنگل‌ها و مراتع کشور، ملی اعلام شد، تا پایان سال ‪،۱۳۸۵‬ در حدود ‪ ۴۰۰‬هزار هکتار جنگل کاری در شمال کشور انجام شده است.

 کارشناسان امور جنگل بر لزوم رعایت ضوابط اصولی واگذاری نهالستان های جنگلی به بخش خصوصی، تعیین چارچوب و برنامه‌های کاری و نظارت مستمر بر عملکرد متقاضیان تاکید دارند.این در حالی است که  واگذاری اداره نهالستان های جنگلی  به بخش خصوصی تا کنون چندان موفق نبوده است. 

رییس گروه تولید نهال دفتر جنگل کاری و پارکهای جنگلی سازمان جنگلها و مراتع به  ایرنا  گفت: نهالستان های شرق مازندران به  دلیل   اختیار    عمل  مدیران     نهالستان ها در انتخاب کارگران جدید تا حدودی موفق بوده‌اند ولی در نهالستانهای غرب مازندران کارگران قبلی پس از واگذاری در نهالستان ها باقی ماندند.

"علی محمدپور عسکری " افزود: توصیه بخش خصوصی این است که با داشتن تخصص و تجربه کافی و توانایی بازاریایی وارد این عرصه شوند.

وی یادآور شد: وظیفه ما نظارت است ولی چون علاقه‌مند به موفقیت بخش خصوصی هستیم به آنها کمک کارشناسی و علمی می‌کنیم.

وی خاطرنشان کرد: کمک دیگر ما به بخش خصوصی این است که نهالهای مورد نیاز خود را فقط از آنها تامین ‌کنیم و برای آنها تضمین فروش به وجود آوریم.

پورعسکری افزود: سازمان جنگلها و مراتع، نیاز خود را به نهال، یک سال قبل اعلام می‌کند ولی مدیران برخی از نهالستانها قیمت اعلام شده سازمان را نپذیرفتند و نهال تولید نکردند.

پورعسکری درباره این که چنین نهالستانهایی، بدون تولید نهال و کسب درآمد، با چه انگیزه‌ای به کار خود ادامه می‌دهند، ابراز بی‌اطلاعی کرد و گفت: از نظرقانون، آنها نمی‌توانند به تصاحب و مالکیت زمین نهالستان امیدوار باشند.

این کارشناس با ضعیف دانستن نظارت‌ها در این بخش ، گفت: باید واگذاریها اصولی و دارای چارچوب مشخصی بوده  بر آن نظارت شود.

یکی از کارشناسان اداره‌کل منابع طبیعی غرب مازندران در این‌باره گفت: بعضی از کسانی که مدیریت نهالستانهای واگذار شده به بخش خصوصی را به دست گرفتند، در پی دستیابی به اهداف مورد نظرشان بودند.

"علی کیان" افزود: آنها به این امید که درمدت ‪ ۱۰‬سالی که اداره نهالستان را به عهده دارند، ممکن است تغییر و تحولات به وجود آید و اوضاع به هم بخورد وارد این مقوله شدند تا شاید مالکیت زمین نهالستان را به دست آورند.

وی ادامه داد: ما با برخی از  صاحبان نهالستان که  خود مالک زمین هستند نیز قرار داد می‌بندیم تا نهال مورد نیاز را فراهم کنیم.

کیان گفت: جنگل کاری گاه با مسایل اجتماعی تداخل پیدا می‌کند و ساکنان محلی، مزاحمت هایی به وجود می‌آورند که در نتیجه مجبور می‌شویم برای جنگل‌کاری، بیشتر به مناطق خالی از سکنه توجه کنیم.

یک مالک نهالستان خصوصی که عرصه‌ای یک هکتاری را در حوزه اداره کل منابع طبیعی ساری در اختیار دارد، تصریح کرد : من در سال ‪ ۱۳۸۱‬این زمین رااجاره کردم و بعد، آن را خریدم.

"محمد محمدنژاد" افزود: سالی ‪ ۱۰۰‬ـ ‪ ۲۰۰‬هزار نهال تولید می‌کردم و به پشتوانه فروش نهال، برای خرید زمین وام گرفتم که اقساط آن در سال ‪۱۳۸۸‬ تمام می‌شود ولی اداره‌کل منابع طبیعی ساری دیگر حاضر نیست با من قرارداد ببندد.

وی انگیزه تصاحب زمین در واگذاری اداره نهالستانها به بخش خصوصی را نادرست خواند و گفت: از نظر حقوقی چنین امکانی وجود ندارد و نهالستانهای بخش خصوصی در منطقه ساری، با هدف تولید نهال وارد این کار شده‌اند.

محمدنژاد اضافه کرد: خودداری اداره‌کل منابع طبیعی ساری از بستن قرارداد خرید نهال با نهالستانهای صددرصد خصوصی سبب زیان شاغلان این بخش شده است.

گفتنی است ظرفیت اسمی تولید نهال در نهالستان‌های شمال ‪ ۶۰‬میلیون اصله در سال است.

ایران از نظر توسعه جنگل‌کاری رتبه دهم را در جهان و به لحاظ ایجاد جنگل در مناطق بیابانی رتبه اول را در منطقه خاورمیانه داراست.



 
 
 
< head > < / head > < head > < / head >