جنگل‌های شمال

مقالاتی درباره جنگل‌های هیرکانی (خزری) در شمال ایران

 
فندق‌کاری در جنگل‌های شمال
ساعت ٤:٠٦ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٧ مهر ۱۳۸٦  

   

فندق، درختچه یا درختی است با نام علمی .Corylus Avellana  L و از تیره فندق (Corylaceae) که بومی اروپا، آسیای صغیر و قفقاز است و در جنگل‌های ارسباران، آستارا، تالش ، دینوچال، طارم و زنجان، بین استپ و جنگل و در جنگل‌های گلی‌داغ ایران دیده می‌شود.

این گونه، میوه‌ای خوراکی ـ صنعتی و چوبی انعطاف پذیر و مناسب برای صنایع دستی دارد. علاوه بر رویش طبیعی فندق دربرخی مناطق جنگل‌های شمال، مردم نیز با کاشت این گونه، امرار معاش می‌کنند. از این رو برخی از کارشناسان معتقدند که با گسترش فندق کاری، می‌توان ضمن استفاده از میوه و چوب آن ، اشتغال زایی هم کرد.

یکی از کارشناسان ناظر اداره ‌کل منابع طبیعی غرب مازندران در گفتگوبا ایرنا گفت: فندق در منطقه اِشکِوَر رامسر به طور گسترده کاشته می‌شود و نقش مهمی در اقتصاد آن ناحیه دارد.

"عباس تقی‌پور" افزود: توسعه فندق‌کاری مطلوب است ولی نباید مانند طرح طوبی، درختان جنگلی نادیده گرفته شوند. بلکه جنگل مخروبه باید احیا شود و فندق به طور محدود، در زیر اشکوب و به صورت اگروفارستری (جنگل وَرزی) وارد گردد.

این کارشناس ارشد جنگلداری ادامه‌داد: فندق به طور طبیعی در‪ ۴۰‬ـ‪ ۵۰‬سال قبل در بالابند جنگل‌های شمال دیده می‌شد ولی اغلبِ پایه‌های فعلی، دست کاشت است.

وی اظهارداشت: می‌توان ازارتفاع دوهزار متر به بالا، در لابه‌لای اُوری ، لِوَر و راش‌های جنگلی، فندق کاشت زیرا هر اصله آن ۸ ـ ۱۰ ‬متر فضا می‌خواهد.

کارشناس ناظر اداره‌کل منابع طبیعی غرب مازندران گفت:این گونه را می‌توان تا ارتفاع ۲۸۰۰ ‬متر هم کاشت زیرا به سرما مقاوم است.

تقی پور افزود: بهتر است مناطق فندق کاری شده به صورت تعاونی اداره شود و عرصه در اجاره تعاونی باشد یا بهره مالکانه آن را بپردازند.

این کارشناس ارشد جنگلداری تأکید کرد: فندق کاری در وسعت زیاد، صرفه اقتصادی دارد. همچنان که بیشتر درآمد مردم اشکور، از فروش فندق است.

یکی از کارشناسان سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور درباره پراکنش جغرافیایی فندق در شمال کشور گفت: جنگل‌های فندق در این منطقه از آستارا شروع می‌شود که ادامه رویشگاه‌های «فندق لو» در اردبیل است و در حدود ‪ ۱۰‬هزار هکتار وسعت دارد.

"عیسی بوداغی" افزود: ادامه این جنگل‌ها در منطقه «آق اولر» تالش و ماسوله به صورت توده‌های جنگلی دیده می‌شود.

وی ادامه داد: انواع مختلف فندق درشمال کشور،اغلب همراه با گونه‌هایی همچون ممرز، هفت کول، ازگیل، شن، شیرخشت، قره‌قاط و گلابی جنگلی‌دیده می‌شود.

بوداغی اظهارداشت: میوه فندق، غنی از فسفر است و ‪  ۵۰‬ـ ‪ ۶۰‬درصد روغن خوشبو و معطر دارد و سرشار از پروتئین و ویتامین است.

این کارشناس جنگل گفت: روغن فندق به مصرف تغذیه، روشنایی، عطرسازی و نقاشی می‌رسد و پوست آن، به ویژه پوست ریشه و غشای بین پوست و مغز دانه، در طب سنتی برای رفع تب‌های نوبه و بندآوردن خون و درمان واریس، به صورت جوشانده مصرف می‌شود.

وی درباره مصارف دیگر روغن فندق گفت: این محصول برای سرفه و درد سینه و کمر مفید است ومغز فندق به دلیل کم بودن مواد قندی و تاحدی زیادی بودن مواد معدنی، برای اشخاص مبتلا به مرض قند مناسب است.

کارشناس سازمان جنگل‌ها و مراتع افزود: تفاله میوه فندق به صورت کنسرو و در سرکه یا ترشی استفاده می‌شود و خواص فراوانی دارد.

به گفته کارشناسان، فندق از جمله گونه‌هایی‌است که قدرت جست دهی فراوانی دارد و گاه، تعداد جست گروه به ‪ ۱۰۰‬عدد می‌رسد. قطر این درخت/درختچه بنابر گزارش‌های مکتوب اعلام شده به بیش از ‪۱۵‬ سانتی متر می‌رسد. چوب آن در مقایسه با گونه‌های شاخص جنگل‌های شمال، اهمیت زیادی ندارد ولی میوه‌اش بسیار ارزشمند است. با تمام این ها گسترش کشت این گونه در جنگل‌های شمال، تبعات و ملاحظاتی هم دارد که باید در نظر گرفته شود.

                

مدیرکل سابق دفتر جنگلداری سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور گفت: در زمان مسؤولیت بنده، پیشنهاد شده بود که در بالابند، فندق کاری توسعه یابد ولی من مخالفت کردم زیرا ممکن است مقدمه‌ای برای تجاوز به جنگل شود.

"مصطفی عبدالله‌پور" افزود: بعضی با تقلید از کشور ترکیه که درآمد زیادی از صادرات فندق به دست می‌آورد، در نظر دارند کشت آن را در جنگل‌های شمال رونق دهند ولی نتیجه آن شاید فقط تخریب جنگل باشد.

این کارشناس ارشد جنگلداری ادامه داد: پیشنهاد من آن بود که زمین‌های جنگلی "کُجور" و "دلَسم" که زمانی رویشگاه راش ،اوری و لور بود و به گندم زار تبدیل شده است، برای فندق کاری در نظرگرفته شود.

وی اظهار داشت : در روستای "کلیک" کجور نیز ابتدا جنگل به مرتع و سپس به گندم زار تبدیل شد و رواج فندق کاری در اشکور رامسر هم توأم با تخریب جنگل برای تهیه سوخت و کاشت فندق بود.

عبدالله پور افزود: دیم زارهای مه‌گیر، مناسب‌ترین مناطق برای فندق‌کاری هستند و نباید آنچه در زیتون کاری‌های پایین دست اتفاق افتاد و راهی شد برای تخریب تدریجی جنگل، در بالادست تکرار شود.

مدیرکل سابق دفتر جنگلداری سازمان جنگل‌ها و مراتع ادامه داد: بهترین جایی که برای فندق کاری می‌شناسیم، ارتفاعات دو هزار تنکابن است و دراستان گلستان نیز می‌توان در حاشیه جنگل، فندق کاشت.

به گفته کارشناسان از آنجا که یکی از اهداف مهم در گسترش فندق کاری در جنگل‌های شمال، اشتغال زایی و رونق اقتصادی است، در برنامه‌ریزی برای این کار، باید مسائل اجتماعی، به خوبی در نظر گرفته شود.

مسأله مکان‌های مناسب برای کشت فندق، فاصله کاشت، گونه‌های اشکوب بالا، ارتفاع، شیب، جهت، نحوه اداره و مالکیت عرصه، تولید نهال مناسب و مرغوب و سازگار با هر محیط، تأثیر کاشتِ گسترده در اکوسیستم منطقه، احتمال شیوع آفات و بیماری‌های تازه، آینده این برنامه، به ویژه ازنظر الحاق به جنگل یا ادامه آن و موارد دیگر، از جمله نکاتی‌است که پیش از تصمیم‌گیری باید به دقت بررسی شوند.

علاوه بر این باید تحقیقات بوم شناختی نشان دهد که چه سطحی از جنگل‌های شمال برای کاشت فندق مناسب است و این گونه را تاچه حد می‌توان گسترش داد.

از طرف دیگر، این که تعاونی‌ها به طور مداوم و دراز مدت، عرصه را در اجاره داشته باشند، ممکن است زمینه‌ای شود برای تصاحب دائم آن زمین‌ها و خارج شدن بخش‌هایی از جنگل از تملک دولت زیرا بیرون کردن مردم در چنین مواردی ، پیامدهای فراوانی دارد.

در نتیجه با وجود صرفه اقتصادی روشنی که فندق کاری در شمال کشور دارد، باید پیش از اجرای هر نوع برنامه کلان در این مورد ، مسائل مذکور حل شود و ابهامی باقی نماند.



 
 
 
< head > < / head > < head > < / head >