جنگل‌های شمال

مقالاتی درباره جنگل‌های هیرکانی (خزری) در شمال ایران

 
بارانَک، خاویار جنگل‌های شمال
ساعت ۱٠:٥٥ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٧ آبان ۱۳۸٦  

    

بارانک با نام علمی Sorbus torminalis درختی است از تیره گل سرخ (Rosaceae) که در ایران، از جنگل‌های اَرَسباران در آذربایجان شرقی تا جنگل‌های گرگان پراکنده ‌است. ارتفاع آن به ‪ ۳۵‬متر و قطرش به نیم مترمی‌رسد و از گونه‌های کمیاب جنگل‌های شمال محسوب می‌شود.

کارشناسان در گفتگو با ایرنا اظهار داشتند: بارانک گونه‌ای ارزشمند و تأثیر گذار در ترکیب و تنوع عناصر رویشی جنگل‌های خزری است که می‌تواند جایگاه ویژه‌ای از نظر تولید چوب با ارزش و کیفی به خود اختصاص دهد.

این گونه از جنبه زیبایی شناختی جلوه درخور تحسینی را درفصول مختلف سال به جنگل می‌دهد و درختی مناسب برای احیاء و توسعه عرصه‌های جنگلی تخریب یافته است.

چوب بارانک در اروپا قیمت بالایی دارد و هر متر مکعب گرده بینه آن در فرانسه، تا ‪ ۵۰‬هزار فرانک فروخته می‌شود و به همین دلیل به آن "خاویار جنگل" لقب داده‌اند ولی در ایران تا حدی ناشناخته است.

کارشناس ناظر اداره‌کل منابع طبیعی غرب مازندرن درباره این درخت به ایرنا گفت: بارانک از میان بند تا بالابند دیده می‌شود و شباهت زیادی به درخت اَلَندَری دارد و تشخیص آنها مشکل است.

"عباس تقی‌پور" افزود: بارانک در خاک های نیمه غنی می‌روید و مقطع عرضی تنه‌اش اغلب سینوسی شکل است و تا ارتفاع ۲۷۰۰ ‬متر از سطح دریا دیده می شود.

وی تصریح کرد: این درخت، میوه‌ای خوراکی و شیرین به شکل گلابی کوچک دارد که مطلوب حشرات است و چوب آن نیز مرغوب و خوش نقش است.

این کارشناس ارشد جنگلداری تأکید کرد: روستاییان چندان به قطع این درخت رغبت نشان نمی‌دهند و فقط از میوه‌اش استفاده می‌کنند.

تقی پور ادامه داد: بارانک، بذر سنگینی دارد ولی با این حال، کمتر تیپ خالص آن دیده می‌شود که شاید دلیلش آن باشد که پرندگان، سمور و سنجاب بذر آن را می‌خورند.

کارشناس ناظر اداره‌کل منابع طبیعی غرب مازندران افزود: این گونه به صورت پراکنده واغلب با پلت، شیردار، راش و ممرز، تیپ آمیخته تشکیل می‌دهد.

وی تصریح کرد: نمی‌دانم چرا در جنگل کاری های از بارانک استفاده نمی‌شود شاید به دلیل تولید چوب کم و تنه ناصاف آن باشد.

یکی از کارشناسان سازمان جنگلها و مراتع گفت: بارانک یکی از گونه‌های با ارزش جنگل‌های شمال است که در سال‌های اخیر آسیب زیادی دیده است.

"وحید شقاقی افضلی" افزود: استفاده روستاییان از میوه این درخت، از زادآوری آن جلوگیری می‌کند و تکثیر آن مختل می‌شود.

وی تصریح کرد: بارانک از نظر ارتفاعی، مخصوص میان بند و کوهستان است ولی در ارتفاع ‪ ۴۰۰‬ـ ‪ ۵۰۰‬متری، از جمله در "دنیاچال " تالش هم دیده می‌شود.

این کارشناس ارشد ادامه داد: این گونه در کُجور و دره کندوان تا ارتفاع ۲۵۰۰ ‬متری هم روییده است و بیشتر در دامنه‌های شمالی می‌روید ولی در جنگل‌های نیمه مرطوب جنوبی یا مرتفع هم دیده می‌شود.

شقاقی اظهارداشت: بارانک به صورت پراکنده و در راشستان ها و بالابند قرار دارد و برگ و چوب زیبایی دارد و در پاییز برگ‌های رنگارنگی پیدا می‌کند.

کارشناس ارشد سازمان جنگل‌ها و مراتع افزود: این درخت، گونه‌ای نورپسند است و گل‌آذین خوشه‌ای دارد و بیشتر با بذر تکثیر می‌شود و از میوه‌اش، دوشاب تهیه می‌کنند.

وی گفت: بارانک درختی تک زی و انفرادی است و در داخل جوامع گیاهی دیگر دیده می‌شود و چوبش به دلیل داشتن درون چوب قرمز، در خراطی استفاده می‌شود.

شقاقی اظهارداشت: روستاییان شمال ازچوب آن، در و پنجره و وسایل خانه می‌سازند ولی به طورکلی، چوب آن کمتراستفاده می‌شود.

این کارشناس ارشد تأکید کرد: در نشانه‌گذاری، طبق دستور سازمان جنگل‌ها ومراتع برای حفظ گونه‌های درحال کاهش، آن را حفظ می‌کنیم و تاحد امکان قطع نمی‌شود.

وی تصریح کرد: از نظر علمی، بارانک و اَلَندَری دو گونه جدا هستند ولی جنگل نشینان، آنها را یکی می‌دانند، درحالی که رویشگاه این دو گونه نیز کمی با هم فرق دارد و الندری بیشتر در مناطق مرطوب از جمله در راشستان ها دیده می‌شود.

شقاقی با اشاره به استفاده از این گونه در جنگل کاری ها گفت: بارانک آفت خاصی که همه گیر باشد ندارد و تخریب آن نیز درهمه جای شمال یکسان بوده است.

پژوهشگران جنگل می‌گویند: درباره بارانک درایران، تاکنون تحقیقات چندانی انجام نشده است در حالی که به دلیل اهمیت فراوان آن در اروپا، کشورهای‌این قاره، پژوهش‌های مختلفی در این‌باره انجام داده‌اند.

مدیرکل دفتر جنگل کاری و پارک‌های جنگلی سازمان جنگلها و مراتع کشور درباره این گونه جنگلی گفت: در هرجایی از جنگل‌های شمال که اوضاع محیطی برای کاشت بارانک مناسب باشد، جنگل کاری باآن صورت می‌گیرد.

" محمد علی هدایتی" افزود: البته باید توجه داشت که بارانک گونه‌ای انفرادی‌است و جنگل کاری متمرکز و وسیع با آن صورت نمی‌گیرد و به طور متوسط، ‪ ۲‬درصد از جنگل کاری ها با این گونه است.

وی گفت: در میان چهار اداره‌کل منابع طیعی شمال کشور، تولید و کاشت نهال بارانک، بیش از همه در حوزه اداره‌کل منابع طبیعی ساری(شرق مازندران)انجام می‌شود.

این مسؤول سازمان جنگلها و مراتع اضافه کرد: در نهالستان های فَریم، لاجیم و نکاچوب، نهال بارانک به مقدار کافی تولید می‌شود و در رویشگاه طبیعی بارانک، وارد جنگل می‌گردد.

هدایتی افزود: با توجه به اینکه بارانک به طورکلی گونه‌ای است که در جلگه کمتر دیده می‌شود، در نهالستان های جلگه‌ای نظیر "شهر پُشت " نوشهر تولید نمی شود.

مدیرکل دفتر جنگل کاری و پارک‌های جنگلی سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور گفت: بارانک و الندری فرق مختصری باهم دارند و ما برای جنگل کاری، بیشتر از بارانک استفاده می‌کنیم.

وی تأکید کرد: انتخاب گونه مناسب برای کاشت در جنگل، با نظر کارشناسان جنگل‌ها و مراتع انجام می‌شود و حتی مجریان خصوصی طرح‌های جنگلداری، باید مطابق طرح‌های مصوب عمل کنند.

کارشناسان می‌گویند: با توجه به‌ارزشمندی های بارانک، لازم‌است تحقیقات کافی برای شناخت این گونه به ویژه نحوه تکثیر و پرورش آن انجام شود و مناسب ترین روش، در تولید نهال و جنگل کاری استفاده گردد.



 
 
 
< head > < / head > < head > < / head >