جنگل‌های شمال

مقالاتی درباره جنگل‌های هیرکانی (خزری) در شمال ایران

 
نَمدار، درخت معطر جنگل‌های شمال
ساعت ۸:۳٥ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۸٦  

برخلاف تصور بسیاری از مردم که گل‌های زیبا و معطر را مختص بوته‌ها و درختچه‌ها می‌دانند، در جنگل‌های شمال ایران، درختی بزرگ به نام نَمدار وجود دارد که عطر گل‌های زرد رنگ آن، زنبور عسل را به خود جلب می‌کند.

نمدار، با نام علمی Tilia platyphyllos Scop. subsp. caucasia (Rupr.) Loriaدرختی از تیره نمدار (Tiliaceae) است که باوجود گسترش زیاد، در جنگل‌های شمال، هنوز ارزش‌های زیبا شناختی آن بی‌استفاده مانده است . این در حالی است که در کشورهای اروپایی، نمدار حتی در پارک ها و حاشیه خیابان ها کاشته می‌شود. نمدار از نظر حجم، هفتمین گونه جنگل‌های شمال است.

رئیس گروه تولید نهال دفتر جنگل کاری و پارک های جنگلی سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور گفت: نمدار در سرتاسر جنگل‌های شمال از جلگه تا ارتفاعات و ازشرق تاغرب می‌روید.

"علی محمد پورعسکری" در گفتگو با ایرنا افزود: این درخت، نیمه سایه ‌پسند است و در دامنه‌های غربی و شمالی جنگل‌های شمال، بیشتر دیده می‌شود.

وی ادامه داد: بذر نمدار مانند گونه وَن، دوره خواب دارد و یک سال در خواب می‌ماند و در سال بعد سبز می‌شود که با روش‌هایی می‌توان از مشکل‌زا شدن این ویژگی جلوگیری کرد.

این کارشناس توضیح داد: یک روش این است که بذر را به جای اواخر شهریور، در اواخر مرداد که نارس است بچینیم و در همان زمان بکاریم.

پورعسکری افزود: راه دیگر آن است که در سال هایی که بذر دهی فراوان است، بذرهای مازاد را در میان لایه‌های ماسه و درون جعبه‌هایی نگهداری کنیم که در این حالت، تا یک سال می‌توان بذر را نگه داشت.

رئیس گروه تولید نهال دفتر جنگل کاری و پارک های جنگلی سازمان جنگل‌ها و مراتع تأکید کرد: در مجموع تولید نهال نمدار به دلیل داشتن دوره خواب و نیز پوکی خیلی از بذرها، کم است.

وی ادامه داد: تعداد بذر نمدار در هر کیلوگرم ‪ ۱۰‬هزار عدد است و برای تکثیر، در خزانه کاشته و سپس به صورت «ریشه لخت» به عرصه منتقل می‌شود.

پورعسکری افزود: نهال نمدار را در اکثر مناطق می‌توان کاشت ولی تولید نهال باید از بذرهای به دست آمده از همان منطقه باشد تا ناسازگاری به وجود نیاید.

این کارشناس جنگل، کاشت نهال نمدار را به صورت آمیخته، کُپه‌ای و ردیفی ذکر کرد و گفت: این گونه تا ارتفاع ۲۰۰۰ متری از سطح دریا کاشته می‌شود و تا حدی رطوبت پسند است.

به گفته او، در کشور ترکیه نمدار در حاشیه بسیاری از خیابان‌ها کاشته می شود و مانند برخی دیگر از گونه‌های جنگلی، همچون ون، بلوط، انجیلی و داغداغان برای فضای سبز، مناسب است.

پورعسکری، این ایراد را که ارتفاع زیاد درخت نمدار باعث برخورد شاخه‌های آن به سیم‌های برق و خانه‌های مردم در طبقات بالامی‌شود، ناوارد دانست و گفت: این درخت، به اندازه چنار است و چنین اشکالاتی در مورد چنار هم وجود دارد ولی کاشته می‌شود.

رئیس گروه تولید نهال دفتر جنگل کاری و پارک های جنگلی سازمان جنگل‌ها و مراتع ادامه داد: برگ نمدار، مطلوب دام است و برای همین بسیاری از پایه‌های آن در مناطق جلگه‌ای نابود شده‌است.

این کارشناس جنگل تصریح کرد: میانگین رشد قطری نمدار نیم سانتی‌متر و رشد ارتفاعی آن ‪ ۶۰‬سانتی متر در سال است و به دلیل داشتن چوب مرغوب و زیبا و خوش کار، زیاد قاچاق می‌شود.

پورعسکری با بیان اینکه تلفات نهال‌های نمدار در جنگل کاری‌ها، در حد متعارف یعنی ‪ ۱۰‬درصد است افزود: فاصله کاشت نهال‌های این گونه ‪ ۲‬در‪ ۲‬متر است و اغلب در پایین بند و میان بند کاشته می‌شود.

          

به گفته کارشناسان جنگل، ارزشمندی‌های نمدار در چوب مرغوب و گل‌های معطرش خلاصه نمی‌شود. بلکه خواص دارویی هم دارد و از این نظر جزء گیاهان دارویی جنگل‌های شمال محسوب می‌گردد.

کارشناس محصولات فرعی جنگل و مرتع در این ‌باره گفت: گل آذین نمدار دارای اسانسی است که براثر تقطیر با آب، از آن به دست می‌آید.

"عیسی بوداغی" یادآور شد: علاوه بر داشتن تانَن و موسیلاژ و قند، ضد تشنج و آرام‌کننده است.

وی ادامه ‌داد: اسانس آن با داشتن اثرکاهش ‌دهنده گلبول‌ها و کم‌کننده حالت چسبندگی و قابلیت انعقاد خون، باعث رقیق شدن خون و کاهش آن در عضو بر افروخته می‌شود.

این کارشناس اظهارداشت: دم کرده گل نمدار به صورت غرغره برای رفع ‌التهاب مخاط دهان مفید است و چوب قسمت سطحی آن، مجاری عروق خونی قلب را باز می کند و برای درمان آنژین صدری کاربرد دارد.

بوداغی تأکید کرد: استحمام در وان محتوی دم کرده گل نمدار و آب گرم، ضد تشنج و محرک و آرامش بخش است.

یکی از کارشناسان جنگل کاری سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور درباره نمدار گفت: این گونه علاوه بر جنگل‌های شمال، در جنگل‌های اَرَسباران، واقع در آذربایجان‌شرقی هم دیده می‌شود.

"وحید شقاقی افضلی" افزود : نمدار، اغلب در حاشیه دره‌های خشک و مرطوب و زهکشی شده می‌روید و گاه، در اطراف دره‌ها به صورت نوار خالص دیده می‌شود.

وی ادامه داد: پوست تنه آن در درختان جوان، صاف و خاکستری ودرختان مسن، تیره رنگ و دارای سوراخ‌های مشخصی است.

این کارشناس ارشد اظهار داشت: گل نمدار، زرد رنگ است و دمگل بسیار بلندی با یک برگه دارد و عسل خوبی از گل‌های معطر آن به دست می‌آید.

شقاقی گفت: این گل خاصیت دارویی دارد که به صورت دم کرده مصرف می‌شود و در اروپا، با نام "چای زیزفون " طرفداران زیادی دارد.

کارشناس ارشد جنگل کاری سازمان جنگل‌ها و مراتع تصریح کرد: به دلیل معطر بودن گل‌ها، نمدار در حاشیه پارکها و خیابان‌های کشورهای اروپایی کاشته می‌شود.

به گفته او، چوب آن از نظر صنعتی و تجاری، خیلی با کیفیت است و در مصارف روستایی، برای ساخت طَبَق، چمدان، صندوق، ستون خانه و کندوی زنبور عسل استفاده می‌شود.

شقاقی افزود: نمدار به اسیدیته خاک، چندان حساس نیست و تولید نهال آن از ابتدای شروع جنگل کاری در جنگل‌های شمال در ‪ ۴۰‬سال قبل، مورد توجه بوده است.

وی خاطرنشان کرد: اکنون نیز این گونه در جنگل کاری‌های استفاده می‌شود ولی چون قوه نامیه بذر آن کم است، تکثیر آن مشکلاتی دارد.



 
 
 
< head > < / head > < head > < / head >