جنگل‌های شمال

مقالاتی درباره جنگل‌های هیرکانی (خزری) در شمال ایران

 
مطالعات دوره ای در جنگل های شمال
ساعت ٧:٢٠ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٩ امرداد ۱۳۸٦  

برای بررسی تحولات و تغییرات جنگل‌های شمال ، هر‪ ۱۰‬سال یک بار، مطالعات دوره‌ای و جمع‌آوری اطلاعات در آن انجام می‌شود.

از سال ‪ ۱۳۳۷‬تاکنون ، پنج مطالعه دوره‌ای انجام شده و ششمین مطالعه نیز در حال انجام است.

جمعی از پژوهشگران و کارشناسان امور جنگل در گفت و گو با خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) ضمن برشمردن برخی از نتایج این مطالعات ، بر افزایش کیفی آن تاکید کردند.

سرپرست بازنگری طرح جامع جنگل‌های شمال کشور در دوره پنجم گفت : جمع‌آوری اطلاعات جنگل درادوار مختلف برای ارزیابی وضعیت جنگل‌های شمال امری ضروری و اجتناب ناپذیر است.

" محمدحسن مشتاق کهنمویی " افزود: با تحلیل این اطلاعات قادر خواهیم بود سیاست‌های کلان مورد نیاز برای استمرار حیات و حفظ پایداری اکوسیستم جنگلی و منابع وابسته را به درستی ترسیم کنیم.

وی اهداف مطالعات دوره‌ای در جنگل‌های شمال را چنین برشمرد:تامین اطلاعات به هنگام اعم از جنگل شناسی و جنگلداری و تجزیه و تحلیل وضعیت فعلی جنگل و پیش بینی سیرتحول آن برای ارایه به مسوولان و پی‌ریزی برنامه‌های درازمدت و کوتاه مدت.

مشتاق کهنمویی اضافه کرد: گذشته از اهداف اصلی ، اهداف فرعی و جنبی نیز ازاین مطالعات وجود دارد و به طورکلی می‌توان گفت که به علت تنوع اطلاعات، هر موضوع که قابلیت تحقیق و بررسی داشته باشد ، از آن به دست می‌آید.

این کارشناس سازمان جنگل‌ها و مراتع با ذکراین که مطالعات دوره‌ای جنگل های شمال در پنج دوره بین سال‌های ‪ ۱۳۳۷‬تا ‪ ۱۳۷۵‬انجام شد، گفت: در پنجمین دوره در سال ‪ ۱۳۷۵‬نتایج ، متکی بر حدود ۵۰۰۰ قطعه نمونه ثابت بود و علاوه بر درختان سرپا، درختان افتاده نیز بررسی و اندازه‌گیری شد.

وی بیان کرد: برپایه نتایج این مطالعه، در شمال ، یک میلیون و ‪ ۳۲۳‬هزار هکتار جنگل قابل کار و ‪ ۳۴۳‬هزار هکتار جنگل حفاظتی و ‪ ۴۳‬هزار و ‪ ۵۰۰‬هکتار اراضی خالی داخل جنگل وجود دارد.

مشتاق کهنمویی ادامه داد : مساحت بیشه زارهای شمال ‪ ۲۶۸‬هزار هکتار و جنگل کاری پیوسته به جنگل ‪ ۱۱۵‬هزار هکتاراست.

این کارشناس سازمان جنگل ها افزود:برای حفظ اکوسیستم برداشت چوب ازجنگل های شمال کاهش یافته است که درنتیجه آن، موجودی جنگل در واحد سطح افزایش یافته و از ‪ ۲۱۰‬متر مکعب در هکتار در سال ‪ ۱۳۶۵‬به ‪ ۲۸۰‬متر مکعب در سال ۱۳۷۵رسیده است.

وی تاکید کرد: مدیریت جنگل در قالب طرح‌های جنگلداری ، برنیمی از جنگل های شمال اعمال می‌شود که ضروری است کل جنگل‌های شمال، حتی جنگل های حفاظتی وحمایتی در قالب طرح‌ها قرار گیرد.

مشتاق کهنمویی گفت: یکی از دلایل کاهش برداشت چوب در واحد سطح ، نبود اطمینان به حفاظت کامل جنگل و حل سریع معضلات اجتماعی آن به خصوص دامداران است که در دراز مدت باعث فرتوتی جنگل و جایگزین نشدن نهال‌های شاداب شده است.

سرپرست بازنگری طرح جامع جنگل‌های شمال در دوره پنجم بیان کرد : نتایج آمار سال۱۳۷۵‬با ‪ ۱۳۶۵‬نشان می‌دهد که تعداد و حجم درختان در طبقات قطری بالاتر از ‪ ۸۵‬سانتی متر که درختان فرتوت و کهن سال را در می‌گیرد، افزایش یافته است که باعث کاهش کیفیت درختان می‌گردد و علاوه برآن، پایداری جنگل را نیز تهدید می‌کند.

به گفته او تعداد و حجم درختان در درجات کیفی یک و دو کاهش قابل توجهی یافته است و در عوض درختان با کیفیت سه و چهار افزایش نشان می‌دهد که حاکی از افت کیفیت تولیدات جنگل است.

مشتاق کهنمویی ، کمبود نهال‌های مطلوب و سالم، توزیع نامناسب درختان در طبقات قطری مختلف، تعداد زیاد درختان مسن، کیفیت تولید نامطلوب بیش از‪۵۰‬ درصد درختان، آسیب دیدگی ‪ ۴۲‬درصد درختان، سرشاخه زنی و کت زنی در ‪ ۱۸‬درصد درختان، وجود تنه غیرعادی در ‪ ۴۰‬درصد درختان و وجود ‪ ۶/۴‬متر مکعب درخت افتاده در هر هکتار را از نکات منفی در جنگل‌های شمال برشمرد.

یکی از پژوهشگران مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران به ایرنا گفت : انتخاب فواصل زمانی ‪ ۱۰‬ساله برای مطالعه دوره‌ای درجنگل‌های شمال مناسب است و می‌توان جدا از مطالعات زمینی، اطلاعات ماهواره‌ای را هم به آن اضافه کرد.

"یوسف گرجی بحری " ادامه داد : ضرورت انجام چنین مطالعاتی روشن است ولی به درستی معلوم نیست که از اطلاعات به دست آمده چه استفاده‌هایی می‌شود.

وی بااشاره به این که دستیابی به نتایج این مطالعات برای پژوهشگران به آسانی صورت می‌گیرد، گفت: خوشبختانه ‌تغییر مدیریت‌ها باعث تعطیلی‌این مطالعات نشده است.

گرجی بحری واگذاری  مطالعه  دوره‌ای  در  دوره  ششم را به  بخش  خصوصی نامناسب ذکر کرد و گفت : این کار، اعتبار آمار را پایین می‌آورد.

این پژوهشگر  گفت : دستگاه‌های اندازه‌گیری  و  آماربرداری  باید  در اختیار کارشناسان باشد نه اشخاص ناوارد و قطعات نمونه آماربرداری به دقت معلوم باشد تا بتوان کار نظارت را به خوبی انجام داد.

وی تاکید کرد: برداشت داده‌ها بهتر است در فصل بهار و تابستان انجام شود زیرا گیاهان در این هنگام برگ و گل دارند و بهتر شناخته می‌شوند و درصد تاج پوشش نیز معلوم است.

یکی از کارشناسان ناظر  اداره ‌کل منابع طبیعی غرب مازندران به ایرنا گفت:
به دلیل هزینه زیاد آماربرداری، انجام دادن آن در دوره‌های ‪ ۱۰‬ساله معقول است ولی در قالب کنترل می‌توان آن را هر پنج سال انجام داد.

عباس تقی پور گل سفیدی افزود: در مطالعات دوره‌ای ، توجه به جامعه شناسی گیاهی ، خاک شناسی و زمین شناسی، ضعیف است و به طور کلی ، بررسی کیفی مطلوب نیست.

وی توضیح داد : برای مثال به شادابی و سلامت درختان کمتر توجه می‌شود یا از وسایلی همچون "هاگا" و " رلاسکوپ آیینه‌دار" برای تعیین درجه کیفی درختان در شش متر اول و دوم استفاده نمی‌شود.

تقی پور اضافه کرد : باید از قطعات نمونه ثابت استفاده کرد تا بتوان همان مکان را بررسی مجدد کرد و از دستگاه‌هایی همچون ‪ GPS‬بهره گرفت.

کارشناس ناظراداره کل منابع طبیعی غرب مازندران افزود: درآماربرداری‌ها از کارشناسان کارآمد به خوبی استفاده نمی‌شود، هرچند که از گذشته بهترشده است.

به گفته این کارشناس قطر درختان با دقت اندازه‌گیری می‌شود ولی اندازه گیری ارتفاع درختان به دلیل مشکلاتی که دارد چنان دقیق نیست.



 
 
 
< head > < / head > < head > < / head >