گیاهان دارویی جنگل‌ها و مراتع سه هزار تنکابن

 پیش‌گفتار

از صدها قرن پیش، در روزگاران کهن و از دورانی که بشر به صورت انسان امروزی در صحنۀ حیات و زندگی خودنمایی داشت و برای بقای خود مبارزه می‌کرد به موازات تلاش برای تهیۀ غذا و پوشاک به حفظ خود نیز می‌اندیشید. بنابر این، اندیشۀ تأمین سلامت و یافتن روش‌هایی برای سالم زیستن و رفع ناراحتی‌های بدنی و بیماری‌ها قوت گرفت که به مرور علم طب را به وجود آورد.

در دوران هخامنشیان طب گیاهی در ایران گسترش چشمگیری داشت و اضافه بر تجربیاتی که در کشور وجود داشت از دستاوردهای یونانیان نیز استفاده می‌شد و حتی درآن دوران انواع پزشکان نام‌های خاصی داشتند و اصطلاحاتی نظیر پزشک عمومی و چاقوی جراحی به کار برده می‌شد. در دورۀ ساسانیان پزشکی در ایران گسترش یافت و دانشگاه معروف پزشکی جُندی شاپور (گُندی شاپور) در حدود سال 351 قبل از هجرت در شهر اهواز تأسیس شد. از اقدامات معروف آن دوران تشکیل گردهمایی پزشکی است. دانشگاه جُندی‌شاپور به مدت چند قرن، قبل و بعد از اسلام، تأثیر فراوانی در پیشرفت‌های پزشکی ایران داشت. همچنین نام پزشکانی معروف نظیر برزویۀ طبیب، حکیم معروف زمان انوشیروان ساسانی که کتاب پَنْچه تَنْتْره (کلیله و دمنه) را از زبان سَنسکریت به پهلوی ترجمه کرده است و پزشکان خاندان بَختیشُوع، از جمله جَبرائیل‌بن بَختیشُوع‌بن جُرجیس‌بن بَختیشُوع، طبیب هارون الرشید، در تاریخ پزشکی ایران به چشم می‌خورد.  

 طبیعت گنجینه‌ای است که خداوند آن را در اختیار انسان قرار داده است. حفاری‌های باستان‌شناسی در درهٔ سِند پاکستان نشان می‌دهد که تعدادی از گیاهان مثل فلفل، دارچین، زردچوبه و هِل از چند هزار سال قبل در شبه قارۀ هند شناخته شده بود و از شخصی بنام سوشروتا (Sushruta) طبیب و جراح معروف هندی که در حدود 2500 سال قبل زندگی می‌کرد نام برده می‌شود. طبق دستور او همیشه بستر بیمارانی که تحت عمل جراحی قرار می‌داد از قبل با سوزاندن گیاهانی مانند خَردَل سفید (L. Sinapis alba) و سایر گیاهان دودزا دود داده می‌شد و بعد از عمل جراحی نیز طبق توصیه او برای ضد عفونی کردن زخم از ضِمادی که با روغن کنجد درست می‌شد استفاده می‌کردند.  

گیاهان دارویی به دلیل این‌که از انباشته شدن عناصر شیمیایی مخرب در بدن جلوگیری می‌کنند و مواد مؤثر آن به صورت متعادل در کنار هم قرار دارند عوارض جانبی چندانی ندارند.

با توجه به اهمیت و نقش راهبردی دارو و نیاز روز افزون انسان به آن و همچنین نقش گیاهان دارویی که منبع عظیم و کم خطر محسوب می‌شود و توجه و گرایش مردم جهان به استفاده از داروهای گیاهی، نیاز به انجام دادن تحقیقی جامع برای روشن شدن اهمیت داروهای گیاهی در سامانۀ درمانی و بهداشتی کشور و شناسایی گونه‌های گیاهی اولویت دار برای گسترش فعالیت‌های صنعتی ضرورتی اساسی به شمار می‌رود.

مجموعۀ تهیه شده، معرفی تعدادی از گیاهان دارویی موجود در حوزۀ جنگلی و مرتعی منطقهٔ «سه هزار» در شهرستان تنکابن است که امیدواریم پیش زمینه‌ای برای تحقیقات و مطالعات بیشتر دوستداران طبیعت در منطقه باشد.

 

موقعیت جغرافیایی شهرستان تنکابن

شهرستان تنکابن در غرب استان مازندران قرار دارد. از شمال به دریای خزر از جنوب به رشته کوه البرز (استان قزوین) از سمت شرق به شهرستان عباس‌آباد و از سمت غرب به شهرستان رامسر محدود است.

شهر تنکابن در جلگه‌ای ساحلی در 10 کیلومتری ارتفاعات جنگل و در ارتفاع 20-  متری از سطح دریای آزاد قرار دارد. رودخانۀ معروف تنکابن «چشمه کیله» (سه هزار) به طول تقریبی 80 کیلومتر است که از وسط شهر می‌گذرد. شهر تنکابن، مرکز بخش مرکزی و دهستان‌های آن شامل دو هزار، سه هزار، گُلیجان، بَلْده است.

 

 

مراتع ییلاقی سه هزار تنکابن

 

مرتع بَشمِ سر

این مرتع در فاصله 62 کیلومتری جنوب تنکابن و در 4 کیلومتری روستای مَران قرار دارد. بارندگی آن 650 تا 700 میلی‌متر در سال، بیشینۀ دما 20 درجه سانتی گراد و کمینۀ آن 15 – درجۀ سانتی‌گراد است. بادهای فصلی زمستانی از غرب به شرق می‌وزد. بافت خاک، از رسی تا رسی شنی و حداکثر ارتفاع از سطح دریای آزاد 2650 متر و حداقل آن 328 متر است. شیب عمومی منطقه جنوبی و شرقی است.

نوع خاک، گچی از گروه کولوویال (Colluvial) و در حاشیه رودخانه‌ها از گروه آلوویال (Alluvial) است خاک مرتع از نوع سیروزم (Sierozem) و عمق متوسط آن در حدود 50 سانتی‌متر است.

گیاهان دارویی: دِرمنۀ کوهی، چای کوهی، پُونه، بارْهَنگ،‌ آویشَن، علفِ چای.

 

 

مرتع شَلَفِ بالا

در فاصله 40 کیلومتری از شهرستان تنکابن و نزدیک‌ترین روستا به آن دَرجان است. میزان بارندگی آن بین 450 تا 600 میلی‌متر برآورد می گردد. حداکثر مطلق دما 15 درجه سانتی‌گراد و حداقل آن 40- درجهٔ سانتی‌گراد است. بادِ غالبِ زمستانی از شمال غرب به جنوب شرق می‌وزد. حداکثر ارتفاع از سطح دریا 4659 متر و حداقل آن 3000 متر است. جهت عمومی شیب منطقه، جنوب به شمال و شرق و غرب است. وضعیت خاک از جنس آلوویال و از نوع سیروزم و دارای بافت شنی است که جزء خاک‌های سبک محسوب می‌گردد.

گیاهان دارویی: دِرمَنه، آویشَن، نعناع، بُومادَران، گل گندم، گل گاو زبان، ‌کُما.

 

مرتع سر آبگرم

در فاصله 40 کیلومتری شهرستان تنکابن و نزدیک‌ترین روستا به آن روستای دَرجان است. مقدار بارندگی سالیانه 450 تا 600 میلی‌متر برآورد می‌گردد. حداکثر مطلق درجه حرارت آن در حدود  18 درجۀ سانتی‌گراد و حداقل آن 35- درجه سانتی‌گراد است. منطقه دارای بادهای غالب زمستانی و جهت آن از شمال غرب به جنوب شرق است. حداکثر ارتفاع آن از سطح دریای آزاد 4423 متر و حداقل آن 2400 متر است. شیب منطقه شرقی غربی و جنس خاک آلوویال و از نوع سیروزم دارای بافت شنی است و در کل جزء خاک‌های سبک محسوب می‌شود.

گیاهان دارویی: آویشَن، نعناع، دِرمَنه، بُومادَران، اسفناج جنگلی، گل گندم، چای کوهی، بارْهَنگ.

 

مرتع یاشْت

درفاصلۀ 67 کیلومتری جنوب شهرستان تنکابن و در 7 کیلومتری روستای مَران قرار دارد. حداکثر ارتفاع آن از سطح دریای آزاد  3339 متر و حداقل ارتفاع 1900 متر و شیب عمومی شمالی است. میزان بارندگی 650 تا 700 میلی‌متر در سال و حداکثر دمای مطلق سالیانه 20 درجۀ سانتی‌گراد و حداقل آن 15- درجه سانتی‌گراد است. باد غالبِ زمستانه از غرب به شرق می‌وزد. بافت خاک از جنس شنی و از نوع آهکی از گروه کولوویال و در حاشیه دره‌ها از گروه آلوویال است. خاک از نوع سیروزم و عمق متوسط آن 50 سانتی‌متر است.

گیاهان دارویی: بُومادَران، دِرمَنۀ کوهی، پُونه، قیاق، آویشَن، دِرمَنه اَفْسَنتین،‌ گلپر، اِکلیل کوهی (تِرم)، شبدر، علفِ چای، چای کوهی، گل گندم، بارْهَنگ، سرخ ولیک، زرشک.

 

مرتع خاص

در فاصلۀ 38 کیلومتری از شهرستان تنکابن و نزدیک‌ترین روستا به آن اَرود است. مقدار بارندگی آن 450 تا 650 میلی‌متر برآورد می‌گردد. حداکثر مطلق دما 17درجۀ سانتی‌گراد و حداقل آن 35 درجۀ سانتی‌گراد است. جهت بادهای غالب زمستانی آن از شمال غرب به جنوب شرق است.

حداکثر ارتفاع این مرتع از سطح دریای آزاد 3395 و حداقل آن 2400 متر و شیب منطقه شرقی و غربی است. خاک از جنس آلوویال و از نوع سیروزم  است که بافت کلی رسی شنی دارد و جزء خاک‌های نیمه سبک محسوب می‌گردد.

گیاهان دارویی: آویشَن، دِرمَنه، دِرمَنه اَفْسَنتین، چای کوهی، نعناع، گل گاو زبان، بُومادَران، شبدر، بارْهَنگ، گلپر، زرشک، سیاه ولیک، پونه، بارْهَنگ.

 

مرتع شهرستانکوه

مرتع شهرستانکوه در فاصله 40 کیلومتری شهرستان تنکابن واقع گردیده و نزدیک‌ترین روستا به  این شهرستان و دَرجان است. بارندگی سالیانۀ آن 450 تا 600 میلی‌متر برآورد می‌گردد. حداکثر دمای مطلق 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل آن 30- درجه سانتی‌گراد است. حداکثر ارتفاع آن از سطح دریای آزاد 3025 متر و حداقل 2000 متر و جهت شیب منطقه، جنوب غربی به شمال شرقی است. خاک از جنس آلوویال و از نوع سیروزم و بافت آن گچی و شنی- رسی و جزء خاک‌های نیمه سبک است.

گیاهان دارویی: قیاق، علف باغ، دِرمَنه، یونجه، شبدر، شِنگ، بارْهَنگ، بُومادَران، آویشَن.

 

مرتع پیاز چال

در فاصله 69 کیلومتری جنوب شهرستان تنکابن و 9 کیلومتری روستای مَران قرار دارد. حداکثر ارتفاع از سطح دریای آزاد 3339 متر و حداقل آن 1950 متر و شیب عمومی آن شمالی است. میزان بارندگی این مرتع 650 تا 700 میلی‌متر در سال و حداکثر دمای مطلق سالیانه 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل آن 15- درجه سانتی‌گراد است. دارای بادهای فصلی زمستانی با جهت غرب به شرق است. بافت خاک از جنس شنی رسی و نوع خاک، آهکی از گروه کولوویال و در حاشیه دره آلوویال است. خاک این مرتع از نوع سیروزم و عمق متوسط آن حدود 50 سانتی‌متر است.

گیاهان دارویی: جاشیر، دِرمَنهٔ کوهی، بارْهَنگ، زنبق، آنقُوزه، گلپر، آویشَن، چای‌کوهی، پونه، علف باغ، یونجه، قیاق (چمن گندمی رونده)، بُومادَران، اِکلیل کوهی (تِرم)، علف چای، دِرمَنهٔ اَفْسَنتین، گزَنه، سر‌خ وَلیک، زرشک، شیر خِشت.

 

مرتع سورگُهْر [sorgohre]

در فاصله 47 کیلومتری شهرستان تنکابن قرار دارد و در 15 کیلومتری روستای مَران واقع شده است. حداکثر ارتفاع آن از سطح دریای آزاد برابر 3994 متر و حداقل آن 2450 متر و شیب عمومی آن جنوب شرقی است. میزان بارندگی 650 تا 700 میلی‌متر در سال و حداکثر دمای مطلق 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل آن 15- درجه سانتی‌گراد تخمین زده می‌شود. بافت خاک، شنی- رسی و نوع خاک از گروه کولوویال و در حاشیه رودخانه‌ها و دره‌‌ها از گروه آلوویال و از نوع سیروزم و عمق متوسط آن در حدود 40 سانتی‌متر است.  

گیاهان دارویی: بُومادَران، قیاق (چمن گندمی رونده)، پونه، آویشَن، آنقُوزه، گلپر، چای کوهی، اِکلیل کوهی (تِرم)، علف‌باغ، بارْهَنگ، دِرمَنه کوهی، شیر خشت.

 

مرتع سُرِنج [sorenj]

در فاصله 40 کیلومتری شهر تنکابن و نزدیک‌ترین روستا به این شهر است. میزان بارندگی سالیانۀ آن 650 تا 750 میلی‌متر برآورد می‌گردد. حداکثر مطلق دمای آن 17 درجهٔ سانتی‌گراد و حداقل آن 35- درجه سانتی‌گراد و باد غالب زمستانی از شمال غرب به جنوب شرق است. ارتفاع آن از سطح دریای آزاد 2765 متر و حداقل آن 1800 متر و شیب عمومی منطقه، غربی است. خاک منطقه از جنس آلوویال و از نوع سیروزم و دارای بافت کلی رسی- شنی است و جزء خاک‌های نیمه سبک محسوب می‌گردد.

گیاهان دارویی: آویشَن، دِرمَنه، چای کوهی، نعناع، سیاه ولیک، زرشک.

 

مرتع میچکاخانی

در فاصله 39 کیلومتری شهرستان تنکابن و نزدیک‌ترین روستا به آن اَرود است. بارندگی سالیانۀ آن در حدود 450 میلی‌متر برآورد می‌گردد. حداکثر دمای مطلق این مرتع 7 درجه سانتی‌گراد و حداقل آن 35- (؟)درجه سانتی‌گراد و بادهای غالب زمستانی از شمال غرب به جنوب شرق است. حداکثر ارتفاع از سطح دریای آزاد 3443 متر و حداقل آن 2140 متر و جهت شیب عمومی شمال شرقی است. خاک از جنس آلوویال و از نوع سیروزم و دارای بافت کلی رسی شنی و دارای سنگ مادر آهکی است و جزء خاک‌های نیمه سبک محسوب می‌گردد.

گیاهان دارویی: بُومادَران، دِرمَنه، آویشَن، شبدر سفید، علف چای، نعناع.

 

 

مرتع سیلی‌سَرا

در فاصلۀ 70 کیومتری شهرستان تنکابن و 10 کیلومتری روستای مَران قرار دارد. حداکثر ارتفاع از سطح دریای آزاد 3400 متر و حداقل آن 2450 متر است.

بارندگی آن بین 650 تا 700 میلی‌متر در سال است. حداکثر دمای مطلق سالیانه 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل 15- درجه سانتی‌گراد و بادهای فصلی زمستانه با جهت غرب به شرق است. بافت خاک، شنی تا رسی شنی و نوع خاک به دلیل سنگ مادری، گچی و از گروه کولوویال و در حاشیه دره‌ها و رودخانه‌ها از گروه آلوویال است. خاک از نوع سیروزم و عمق متوسط آن در حدود 40 سانتی‌متر است.

گیاهان دارویی: دِرمَنه کوهی، بُومادَران، بارْهَنگ، چای کوهی، پونه، قیاق، گل ماهور، آویشَن.

 

مرتع نَزارکوه

فاصلهٔ این مرتع تا تنکابن در حدود 40 کیلومتر و نزدیک‌ترین روستا به آن دَرجان است. بارندگی سالیانۀ آن بین 450 تا 600 میلی‌متر و حداکثر مطلق دما 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل 40-  درجه سانتی‌گراد و جهت باد زمستانی از شمال غرب به جنوب شرق است. حداکثر ارتفاع آن از سطح دریای آزاد 4078 متر و حداقل آن 2400 متر، و جهت شیب عمومی، شرقی است. خاک از جنس آلوویال و از نوع سیروزم و دارای بافت شنی رسی تا سیلتی و جزء خاک‌های نیمه سبک است.

گیاهان دارویی: دِرمَنه،‌ قیاق‌،‌ آویشَن، چای کوهی، بُومادَران، بارْهَنگ، شبدر سفید، گلپر.

 

مرتع پیرْوَرْ گاوکُل

در فاصله 67 کیلومتری جنوب شهرستان تنکابن و 8 کیلومتری روستای مَران قرار دارد. حداکثر ارتفاع آن از سطح دریای آزاد 3760 متر و حداقل 2000 متر و شیب عمومی این مرتع جنوبی- شمالی است. میزان بارندگی سالیانۀ آن 650 تا 700 میلی‌متر و حداکثر دمای مطلق 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل آن 15- درجه سانتی‌گراد است. بادهای فصلی زمستانه از غرب به شرق می‌وزد. بافت خاک شنی تا شنی رسی و نوع خاک از گروه کولوویال و در حاشیه دره‌ها و رودخانه‌ها از گروه آلوویال تشکیل گردیده است. خاک این مرتع از نوع سیروزم و عمق آن 50 تا 60 سانتی‌متر است.

گیاهان دارویی: آویشَن، گلپر، زنبق، چای کوهی، بارْهَنگ، پونه، بُومادَران، بابونه، زرشک، اِکلیل کوهی (تِرم).

 

مرتع دَرانِ شَلَف

فاصله آن از شهرستان تنکابن در حدود 45 کیلومتر و نزدیک‌ترین روستا به آن سِرْن است. میزان بارندگی بین 450 تا 600 میلی‌متر تخمین زده می‌شود. حداکثر دمای مطلق 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل آن 40- درجه سانتی گراد برآورد می‌گردد. منطقه دارای بادهای غالب زمستانی و جهت آن از شمال غرب به جنوب شرق است.

حداکثر ارتفاع از سطح دریای آزاد 4600 متر و حداقل آن 2050 متر و جهت عمومی شیب، جنوب به شمال و شرق به غرب است. خاک از جنس آلوویال و در حاشیهٔ رودخانه، کولوویال و از نوع سیروزم است که دارای بافت کلی شنی است و جزء خاک‌های سبک محسوب می‌گردد.

گیاهان دارویی: گَوَن،‌ آویشَن، چای کوهی، کُما، علف باغ، نعناع، بُومادَران، گلپر، شبدر سفید، بارْهَنگ، بادَرَنجبُویه (وارنگ‌بو)، ریواس، گلپر.     

 

مرتع گرم‌درّه

در فاصله 65 کیلومتری جنوب شهرستان تنکابن و 6 کیلومتری روستای مَران قرار دارد. حداکثر ارتفاع از سطح دریای آزاد 3285 متر و حداقل آن 2050 متر و شیب عمومی آن شمالی و میزان بارندگی 650 تا 700 میلی‌متر در سال است. حداکثر دمای مطلق 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل آن 15- درجه سانتی‌گراد تخمین زده می‌شود. بادهای فصلی زمستانی از غرب به شرق است. بافت‌ خاک، شنی- رسی و نوع خاک از گروه کولوویال و در حاشیه دره‌ها و رودخانه‌ها از گروه آلوویال تشکیل گردیده و نوع خاک سیروزم با عمق متوسط حدود 50 تا 60 سانتی‌متر است.

گیاهان دارویی: بارْهَنگ، آویشَن، پونه، چای کوهی، علفِ چای، گل ماهور، گلپر، شبدر، زرشک، شیر خشت.

 

مرتع سَنگچان

در فاصله 70 کیلومتری جنوب شهرستان تنکابن و 11 کیلومتری روستای مَران قرار دارد. حداکثر ارتفاع آن از سطح دریای آزاد 3626 متر و حداقل آن 2500 متر و شیب عمومی آن شمالی است. میزان بارندگی 650 تا 700 میلی‌متر در سال و حداکثر دمای مطلق 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل آن 15- درجه سانتی‌گراد تخمین زده می‌شود. بادهای فصلی زمستانی از غرب به شرق است. بافت خاک، شنی رسی تا شنی و نوع خاک گچی از گروه کولوویال و در حاشیه دره‌ها و رودخانه‌ها از گروه آلوویال و نوع خاک سیروزم و عمق متوسط آن در حدود 50 سانتی‌متر است.

گیاهان دارویی: بُومادَران، بارْهَنگ، چای کوهی، آویشَن، پونه، گلپر، زرشک، شیر خشت.

 

مرتع اَکله سرا

در فاصله 58 کیلومتری جنوب شهرستان تنکابن و در جوار روستای مَران قرار دارد. حداکثر ارتفاع از سطح دریای آزاد 3361 متر و حداقل آن 1900 متر و شیب عمومی آن جنوبی و شرقی است. میزان بارش 650 تا 700 میلی‌متر در سال است. حداکثر دمای مطلق 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل آن 15- درجهٔ سانتی‌گراد تخمین زده می‌شود. بادهای فصلی زمستانی از غرب به شرق می‌وزد. خاک از نوع گچی و بافت خاک، شنی تا شنی رسی است. خاک مرتع از گروه کولوویال و در حاشیه دره‌ها و رودخانه‌ها از گروه آلوویال و از نوع خاک سیروزم و عمق متوسط آن در حدود 30 سانتی‌متر است.

گیاهان دارویی: دِرمَنه کوهی، بُومادَران، آویشَن، چای کوهی، پونه.

 

 

مرتع آگَوَن سرا

در فاصله 38 کیلومتری از شهرستان تنکابن و نزدیک‌ترین روستا به آن اَرود است. حداکثر ارتفاع از سطح دریای آزاد 4085 متر و حداقل آن 2000 متر است. میزان بارندگی سالانه 450 تا 650 میلی‌متر برآورد می‌گردد. حداکثر دمای مطلق 17 درجه سانتی‌گراد و حداقل آن 35- درجه سانتی‌گراد و جهت بادِ غالبِ زمستانی، از شمال غرب به جنوب شرق است. جهت عمومی  شیب منطقه، شمالی است. خاک از جنس آلوویال و از نوع سیروزم و داری بافت کلی رسی- شنی و دارای سنگ مادری آهکی است و جزء خاک‌های نیمه سبک محسوب می‌گردد.

گیاهان دارویی: دِرمَنۀ اَفْسَنتین، شبدر سفید، شبدر قرمز، نعناع، چای کوهی، بارْهَنگ، زرشک، سرو کوهی (پیرو).

 

مرتع یحیی سرا

در فاصله 60 کیلومتری جنوب شهرستان تنکابن و نزدیک‌ترین روستا به آن مَران است. حداکثر ارتفاع از سطح دریای آزاد 3025 متر و حداقل آن 2200 متر و میزان بارندگی سالیانه 650 تا 700 میلی‌متر است. حداکثر دمای مطلق 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل 15- درجه سانتی‌گراد و شیب عمومی مرتع شمالی است.

نوع خاک گچی جزء خاک‌های آلوویال و از نوع سیروزم بوده، عمق خاک متوسط و حدود 50 سانتی‌متر و بافت خاک شنی رسی است.

گیاهان دارویی: دِرمَنه کوهی، بُومادَران، گل ماهور، آویشَن کوهی، بارْهَنگ.

 

مرتع چاشْت خوران

در 58 کیلومتری جنوب شهرستان تنکابن و در جوار روستای مَران قرار دارد. حداکثر ارتفاع از سطح دریای آزاد 3339 متر و حداقل 2100 متر است. حداکثر دمای مطلق 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل 15- درجه سانتی‌گراد و جهت بادِ فصلی زمستانی، از غرب به شرق است. میزان بارندگی 650 تا 700 میلی‌متر است. بافت خاک شنی رسی تا شنی و نوع خاک گچی و عمق متوسط آن 40 سانتی‌متر است. خاک در کل از جنس کولوویال و در حاشیه دره‌ها از جنس آلوویال و از نوع سیروزم است.

گیاهان دارویی: گل ماهور، بارْهَنگ، چای کوهی، پونه، آویشَن، بُومادَران، نعناع.

 

مرتع سَلِنج انبار

در فاصله 58 کیلومتری جنوب تنکابن و نزدیک‌ترین آبادی به آن روستای مَران است. حداکثر ارتفاع از سطح دریای آزاد 3422 متر و حداقل 2100 متر و شیب عمومی شمال شرقی است. میزان بارندگی 650 تا 700 میلی‌متر و حداکثر ارتفاع از سطح دریای آزاد 3422 متر و حداقل 2100 متر و شیب عمومی شمال شرقی است. بافت خاک شنی- رسی تا شنی و نوع خاک، گچی و از جنس کولوویال و در حاشیه دره‌ها و رودخانه‌ها آلوویال و از نوع سیروزم است. عمق متوسط خاک 20 سانتی‌متر و حداکثر دمای مطلق 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل 15- درجه سانتی‌گراد است.

گیاهان دارویی: قیاق، بُومادَران، گل قاصد، دِرمَنه کوهی، گل ماهور، بارْهَنگ، آویشَن، گلپر، چای‌کوهی.

 

 

مرتع کَشیر و شِرمِج

در فاصله 85 کیلومتری جنوب شهرستان تنکابن و نزدیک‌ترین روستا به آن مَران است. حداکثر ارتفاع آن از سطح دریای آزاد 4123 متر و حداقل ارتفاع 2100 متر است. میزان بارندگی 650 تا 700 میلی‌متر در سال و حداکثر دمای مطلق 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل آن 20- درجه سانتی‌گراد است. باد فصلی، زمستانه و جهت آن از غرب به شرق است. بافت خاک از شنی تا شنی رسی و نوع خاک آهکی و از گروه کولوویال و در حاشیه دره‌ها از گروه آلوویال است. خاک این مرتع از نوع سیروزم است.

گیاهان دارویی: بُومادَران، قیاق، چای کوهی، اِکلیل کوهی (تِرم)، آویشَن، دِرمَنه کوهی، بارْهَنگ، پونه، شیر خِشت، سیاه ولیک، زرشک.

 

مرتع لُوته کِش

در فاصله 40 کیلومتری شهرستان تنکابن و نزدیک‌ترین روستا به آن میانرود است. حداکثر ارتفاع از سطح دریای آزاد 4200 متر و حداقل 2250 متر است. بارندگی سالیانه 450 تا 600 میلی‌متر و حداکثر مطلق دما 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل 30- درجه سانتی‌گراد است. دارای باد غالب زمستانی با جهت شمال غرب به جنوب شرق است. خاک از جنس آلوویال و از نوع سیروزم  و دارای بافت شنی تا رسی شنی است و در کل جزء خاک‌های سبک محسوب می‌‌گردد.

گیاهان دارویی: دِرمَنه، آویشَن، نعناع، زنبق‌، بُومادَران، گزنه.

 

مرتع گاو سرا چال

این مرتع در فاصله 38 کیلومتری شهرستان تنکابن و نزدیک‌ترین روستا به آن اَرود است. ارتفاع آن از سطح دریای آزاد حداکثر 2600 متر و حداقل 1850 متر و شیب منطقه شرقی است. بارندگی سالیانه 650 تا 700 میلی‌متر و حداکثر دمای مطلق 18 درجه سانتی‌گراد و حداقل 30- درجه سانتی‌گراد است. منطقه دارای باد غالب زمستانی با جهت شمال غرب به جنوب شرق است. خاک از جنس آلوویال و از نوع سیروزم است. بافت کلی خاک، رسی تا رسی شنی و جزء خاک‌های نیمه سنگین تا نیمه سبک محسوب می‌گردد.

گیاهان دارویی: پونه، دِرمَنه، شبدر سفید، آویشَن، بارْهَنگ، زرشک، سیاه ولیک.

 

مرتع گیل زَرُود

در فاصله 60 کیلومتری شهرستان تنکابن و نزدیک‌ترین روستا به آن مَران است. حداکثر ارتفاع از سطح دریای آزاد 3703 متر و حداقل 2200 متر و شیب عمومی شمالی است. میزان بارندگی 650 تا 700 میلی‌متر در سال و اقلیم آن مشابه اقلیم نیمه استپی آلپی است.

حداکثر دمای مطلق 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل 15- درجه سانتی‌گراد است. جهت باد از غرب به شرق و خاک آن گچی و بافت آن شنی- رسی و نوع آن از جنس کولوویال و در حاشیه دره ها و رودخانه‌ها آلوویال و از نوع سیروزم بوده عمق متوسط خاک 70 سانتی‌متر است.

گیاهان دارویی: آویشَن، دِرمَنه کوهی، گل ماهور، چای کوهی، گلپر، نعناع، بارْهَنگ، بُومادَران.

 

مرتع نَشْل 

در فاصله 80 کیلومتری جنوب شهرستان تنکابن و نزدیک‌ترین روستا به آن مَران بوده ارتفاع آن از سطح دریای آزاد حداکثر 3700 متر و حداقل 2400 متر و شیب عمومی آن شمالی است. میزان بارندگی سالیانه 650 تا 700 میلی‌متر و ‌حداکثر دمای مطلق 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل 15- درجه سانتی‌گراد است. بادهای زمستانی و فصلی از غرب به شرق می‌وزد. بافت خاک از شنی تا رسی- شنی، نوع خاک آهکی و از گروه کولوویال و در حاشیه دره‌ها از گروه آلوویال و از نوع سیروزم و عمق متوسط آن 50 سانتی‌متر است.

گیاهان دارویی: دِرمَنه کوهی، بارْهَنگ، بُومادَران، علف چای، چای کوهی.

 

مرتع شَل

در فاصله 40 کیلومتری تنکابن قرار دارد. نزدیک‌ترین روستا به آن دَرجان و سِرن است. ارتفاع حداکثر آن از سطح دریای آزاد 3300 متر و حداقل آن 2400 متر است. بارندگی سالیانه 450 تا 600 میلی‌متر و حداکثر دمای مطلق آن 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل 30- درجه سانتی‌گراد است. باد غالب، در زمستان با جهت شمال غربی به جنوب شرقی و شیب کلی منطقه جنوب شرقی به شمال غربی است. خاک از جنس آلوویال و از نوع سیروزم است که اغلب با بافت شنی رسی و در قسمت غربی گچی است و جزء خاک‌های نیمه سبک محسوب می گردد.

گیاهان دارویی: قیاق، بُومادَران، چای کوهی، آویشَن، دِرمَنه، نعناع، زرشک، سیاه ولیک، شیر خشت.

 

مرتع شَلَف پایین

در 40 کیلومتری شهرستان تنکابن و نزدیک‌ترین روستا به آن میانرود است. میزان بارندگی سالیانه 650 تا 700 میلی‌متر و حداکثر دمای مطلق 20 درجه سانتی‌گراد و حداقل 35- درجه سانتی‌گراد است. بادهای غالب زمستانی از شمال غرب به جنوب شرق است. حداکثر ارتفاع 4200 متر و حداقل آن 2250 متر و شیب آن شمالی است.

خاک از جنس آلوویال و از نوع سیروزم و دارای بافت کلی شنی- رسی است و جزء خاک‌های نیمه سبک محسوب می‌شود.

گیاهان دارویی: دِرمَنه، آویشَن، زنبق، نعناع، پونه،‌ بُومادَران، آنقوزه، شبدر، چای کوهی، بارْهَنگ گلپر، گاوزبان، ریواس و همچنین گونهٔ درختی بید.  

 

 

طبقه‌بندی گیاهان دارویی بر پایهٔ اثر آنها

 

گیاهان تلخ: داروهای گیاهیی هستند که روی کار دستگاه گوارش به خصوص در هنگام بی‌اشتهایی تأثیر می‌گذارند. انواع مختلفی از آن را قبل از غذا  مصرف می‌کنند و به دو دسته تقسیم می‌شوند.

گیاهان تلخِ خالص، مانند قَنطُوریُون صغیر (Centaurium minus Moench)، تیرهٔ گل سپاس/قَنطُوریُون (Gentianaceae)، شبدر چهارپر/شبدر آبی (Marsilea quadrifolia L.).

گیاهان تلخ معطر که همراه مواد تلخ، دارای مواد معطر هستند؛ نظیر: دِرمَنه، وَج/قَصَبُ الذَّریره (Acorus Calamus L.)، سُنبل خَتایی (Archangelica officinalis).  

گیاهان تلخ قابض: این گیاهان در عین حال کمی قابض بوده برای زُکام (التهاب مخاط بینی) و ورم معدهٔ سبک به کار می‌رود.

گیاهان تلخ لُعابدار: پای‌خر (Tussilago Farfara L.)، شاهدانه (Cannabis sativa L.)، گیاهان قابض. این مواد روی بشره و یا مخاط با تشکیل رسوبات سخت همراه با بافت پروتئینی تأثیر می‌گذارند. آنها آب موجود در بافت‌ها را گرفته با کم و بیش خشک کردن آن، اثر ضد تورمی نیز دارند این مواد اغلب از ترکیبات تانَن (Tannin) هستند.

این گروه شامل: مُورْد (Myrtus communis L.)، غافَت (Agrimonia eupatoria L.)، علفِ چای/هُوفاریقُون/گل راعی (Hypericum perforatum L.)،‌ مریم گلی (Salvia L. spp.)، ‌اَنگَبار/اَنجَبار (Polygonum Bistorta L.)، گوشْ‌ خر/سَنفیتُون، گل مینا (Tanacetum L. spp.) (برای بیماری‌های پوستی، اِگزِمای متورم و عفونی)، تَرْتیزَک/تَره تیزَک/شاهی (Lepidium sativum L.)، پوست درخت بلوط و بید،‌ ریشهٔ ‌بابا آدم، درخت گردو، گلسنگ، توت روباهی (Sanguisorba L.)، علف هفت‌بند (Polygonum aviculare L.)،‌ آویشَن (Thymus kotschyanusBoiss. & Hohen.)، دم‌شیر ایرانی (Leonurus Cardiaca L. subsp. Persicus (Boiss.) Rech. f.)، زُوفا (Hyssopus angustifolius M. B.) است.  

ضد التهاب‌ها: این مواد را برای درمان زخم‌ها و کوفتگی‌ها به کار می‌برند. آنها ورم را کاهش داده، بازسازی بافت‌های آسیب دیده را با تأثیر بر غشای مخاطی و سطح گرانولی تسریع می‌کنند. بابونه و اِکلیل کوهی زخم‌ها را التیام می‌بخشد. خزه اثر ضد تورم روی مجاری ادرار دارد و گل نرگس ضمن التیام زخم‌ها‌، بیماری‌های پوستی را درمان می‌کند. رزمارینوس (Rosmarinus L.) در مصارف خارجی ضد روماتیسم و توت‌ فرنگی (Fragaria vesca L.)برای جوش صورت مفید است.  

گیاهان ضد نفخ: در اینجا منظور موادی هستند که اثر خوبی روی بر طرف کردن نفخ و انقباضات دردناک و حتی تشنج عضلات شکم دارند. این مواد احساس فشار درد را کاهش داده باعث توقف رشد باکتری‌هایی که ایجاد تخمیر می‌کنند می‌شود. گیاهان این دسته شامل بابونه (Anthemis L. spp.)، اَنیسُون (Pimpinella Anisum L.)، رازیانه (Foeniculum vulgare Miller.)، سروکوهی، نعناع، مریم‌گلی، اِکلیل کوهی، زیره (Bunium L. spp.)، زوفا است.

گیاهان معرِّق:

/ 1 نظر / 1941 بازدید
درنا

سلام اقا خوبین؟ سال نو مبارک ممنون به خاطر مطالبت امسال خیلی کمکم کردین از این به بعد هم ایشالله بیشتر بهتون سر میزنم و میام شاگردی میکنم موفق باشین یاعلی